Czy soda oczyszczona jest ekologiczna?

Jak już wiecie, lubię sprawdzać, czy coś, co nazywa się ekologicznym, naprawdę jest przyjazne dla środowiska. Soda oczyszczona (wodorowęglan sodu) jest jednym z najbardziej popularnych ekologicznych środków czyszczących. Bezpieczna dla otoczenia – przecież możemy ją nawet spożywać – ma wspaniałe właściwości czyszczące i odkażające. Sama używam sody i jej pochodnych (soda kalcynowana, nadwęglan sodu) w dużych ilościach, zastępuje mi  ona środki czyszczące wszelkiej maści (jest np. w tabletkach do zmywarki czy proszku do prania). Przy większym zużyciu pojawia się pytanie: czy spuszczając sodę oczyszczoną do kanalizacji, nie powoduję jednak jakiegoś zanieczyszczenia środowiska? Jeśli coś ma być ekologiczne, powinno być bezpieczne dla środowiska podczas używania, pozyskiwane w sposób bezpieczny dla środowiska i niezwiązany z dużym śladem węglowym (czyli transport związany z produkcją i sprzedażą jest zminimalizowany).

soda_oczyszczona_lyzeczka

Soda oczyszczona a wybuchowy żołądek

Zajrzałam do karty charakterystyki sody i przeczytałam, że:

Wodorowęglan sodu w wodzie ulega dysocjacji do jonów sodu i diwęglanowych.

Oraz:

W środowisku wodnym wodorowęglan sodu jest zdysocjowany. Zarówno jony sodowe jak i wodorowęglanowe występują w przyrodzie, i ich stężenia w wodach powierzchniowych są zależne od wielu czynników: parametrów geologicznych, warunków atmosferycznych i działalności człowieka.

Czyli soda oczyszczona rozpuszczona w wodzie nie powoduje zagrożenia dla środowiska. Nie jest również szczególnie groźna w postaci proszku (może powodować kaszel i kichanie, jeśli ktoś postanowi ją wdychać). Spożycie sody oczyszczonej w niewielkich ilościach bywa nawet zalecane, nawet w większych ilościach soda oczyszczona nie jest trująca, ale w naprawdę dużych ilościach może spowodować rozerwanie żołądka (!) – ponieważ kwasy żołądkowe reagują z alkaliczną sodą i uwalnia się dwutlenek węgla.

Pierwszy ekowarunek – nieszkodliwość dla otoczenia – spełniony.

Pozyskiwanie sody: śmierdzi amoniakiem

Sodę oczyszczoną można pozyskać ze źródeł naturalnych oraz syntetycznie. Jak czytamy w „Bilansie gospodarki surowcami mineralnymi w Polsce i na świecie 2009” (skądinąd bardzo ciekawe źródło informacji o polskich i światowych zasobach mineralnych):

Do surowców sodowych zalicza się rozmaite gatunki naturalnych węglanów i siarczanów sodowych pozyskiwanych ze złóż, jak i ich syntetyczne odpowiedniki. Spośród naturalnych węglanów największe znaczenie mają złoża trony Na3H[CO3]•2H2O i sody rodzimej Na2CO3•10H,2O, dostarczające 30% produkcji węglanów sodu. Pozostałe ok. 70% ich podaży przypada na syntetyczny węglan sodowy (soda kalcynowana), uzyskiwany metodą Solvaya z solanki i wapieni.

Pokłady trony znajdują się przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych oraz w Kenii, soda rodzima z kolei jest wydobywana w USA, Meksyku, Botswanie, Chinach, Rosji i Kazachstanie. W Polsce, jak mniemam, nie ma żadnego znaczącego źródła tych minerałów, stąd produkcja sody oczyszczonej odbywa się metodą syntetyczną (metodą Solvaya – otrzymuje się węglan sodu, a po jego rafinacji – wodorowęglan sodu). Do takiej produkcji używa się zasobów występujących w Polsce: soli kamiennej i wapieni. Co ciekawe, polska soda kaustyczna i soda kalcynowana są towarem eksportowym i wysyła się je m.in. do Indii czy Ekwadoru (nie mam danych na temat sody oczyszczonej).

Krajem, gdzie sodę pozyskuje się ze złóż naturalnych, są Stany Zjednoczone (złoża trony w Wyoming).

Trona(small)
Trona. Źródło: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Trona(small).jpg

Metoda syntetyczna nie jest do końca ekologiczna (wykorzystywany jest amoniak), jednak w warunkach laboratoryjnych przebiega bezpiecznie. Kontrowersyjny amoniak jest silnie toksyczny, ale to nie on jest odpadem, który powinien nas niepokoić.

Odpadami w produkcji sody kalcynowanej są: NaCl (sól), CaCl2 (chlorek wapnia), Ca(OH)2 (wodorotlenek wapnia), CaCO3 (węglan wapnia), CaSO4 (siarczan wapnia), SiO2 (ditlenek krzemu). Jak pisze Wikipedia:

Do osadników ziemnych kieruje się osady z oczyszczania solanki i osad CaCO3 z kaustyfikacji sody i ewentualnie inne odpady. Osadniki te noszą nazwę „białych mórz”.

bialemorze_janikowo
Białe morze w Janikowie

Czyli odpady produkcyjne z zakładów sodowych są częściowo odzyskiwane, a częściowo wpuszczane w ziemię. Powstają tzw. białe morza, które powodują skażenie gleby, wód gruntowych i naturalnych zbiorników wodnych (silne zasolenie, zanieczyszczenie chlorkiem wapnia).

bialemorze_matwy
Białe morze w Mątwach.

W Polsce takie białe morza można spotkać m.in. w okolicach Jaworzna. Wokół nich z czasem powstaje nienaturalny ekosystem. Obszary takie można jednak rewitalizować – przykładem mogą być tereny po Krakowskich Zakładach Sodowych Solvay.

Zrewitalizowane tereny białego morza w Krakowie.
Zrewitalizowane tereny białego morza w Krakowie.

Drugi warunek – produkcji bezpiecznej dla środowiska – moim zdaniem nie jest spełniony tak, jak bym sobie to wyobrażała.

Krótka droga

Dzięki temu, że mamy w Polsce naturalne surowce wykorzystywane do produkcji sody, jej ślad węglowy prawdopodobnie jest niewielki. Gdyby sprowadzać sodę oczyszczoną ze Stanów Zjednoczonych, gdzie pozyskuje się ją z naturalnych złóż trony, byłoby to związane z transportem kosztownym dla środowiska (nie mówiąc już o kosztach importu i cenie samej sody). Można się zastanowić nad obciążeniem środowiska podczas wydobywania jakichkolwiek surowców – ale to temat na osobne dochodzenie.

Czy soda oczyszczona jest ekologiczna?

Soda oczyszczona, według mojej wiedzy, jest mniej ekologiczna, niż byśmy chcieli. Ponieważ w Europie nie mamy źródeł trony, z której można uzyskać sodę kalcynowaną (z której następnie powstaje soda oczyszczona), w Polsce produkuje się sodę metodą syntetyczną z polskich zasobów mineralnych. Z jednej strony ogranicza to ślad węglowy, z drugiej – przyczynia się do powstawania złóż odpadów szkodliwych dla środowiska. W niektórych krajach (np. Australii) zamiast składowania takich wapiennych odpadów spuszcza się je prosto do mórz (czy to jest ekologiczne???).

Jako środek czystości soda oczyszczona jest z pewnością przyjazna dla środowiska, nieporównanie bardziej ekologiczna niż śmierdzące i żrące środki czystości sprzedawane w sklepach. Nie łudźmy się jednak, że jest to naturalny środek do czyszczenia – 70% światowej produkcji sody oczyszczonej to produkcja syntetyczna, związana ze szkodliwymi odpadami.

Na pewno jednak także produkcja tych gotowych środków czystości niesie za sobą szkodliwe odpady, więc:

  • obiektywnie rzecz biorąc, soda oczyszczona jest środkiem umiarkowanie ekologicznym,
  • na tle innych środków czyszczących soda oczyszczona jest prawdopodobnie jednym z najbardziej nieszkodliwych środków czyszczących,
  • najbardziej ekologiczne jest używanie sody oczyszczonej uzyskiwanej ze złóż trony, tam, gdzie złoża te występują.

Może przeczytasz także:

Meble z drzew egzotycznych? Tylko z odzysku albo… żadne

Marzą Wam się meble z rattanu, palisandru albo mahoniu na tarasie? Hebanowe krzesła, tekowe stoliki

Prezerwatywy a ekologia, zero waste, zdrowie i kompost

Prezerwatywy jako ekologiczna antykoncepcja? W dzisiejszych czasach - możecie się ze mną oczywiście nie zgodzić

Czy komary są potrzebne?

Zbliża się czas, kiedy będziemy klęli pod nosem, bo znowu mali krwiopijcy (właściwie krwiopijczynie) będą

11 thoughts on “Czy soda oczyszczona jest ekologiczna?”

  1. Co to znaczy „w naprawdę dużych ilościach może spowodować rozerwanie żołądka” – co to za ilość w przybliżeniu?

  2. Witam i dziękuję za cenny tekst. Mam pytanie, czy może pani wie, gdzie i jaką najlepiej sodę oczyszczoną kupić do spożycia? Mam na myśli konkretny produkt. A może to wszystko jedno? Pozdrawiam serdecznie :)

    1. Dzień dobry, kupiłam kiedyś sodę oczyszczoną spożywczą z certyfikatem, ale przyznam szczerze, że nie wiem, czym się różniła. Kupuję zwykłą spożywczą.

  3. Witam!!!
    Ja sobie wyleczyłam dziąsła krwawiące i paradontozę, a nawet podleczyłąm sobie ruszający się ząb dolny.
    Używałam 1,5 łyżeczki sody oczyszczonej i do tego dodałam pare kropel wody utlenionej i trzeba oczywiście mieć miękką szczoteczkę do zębów.
    Szczotkowałam zęby i włąśnie zauważyłam, że ząb mój wogóle się już nie rusza a krwawiące dziąsłay przestały krwawić.
    Lekarze tego nie powiedzą bo po co?

  4. co do zebów to potwierdzam super działa soda+woda utleniona, miałem nawracające obumieranie korzeni zębowych, co rok 1 ząb kanałowo i już nie mam.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

CommentLuv badge