{"id":9461,"date":"2019-07-17T14:47:38","date_gmt":"2019-07-17T12:47:38","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=9461"},"modified":"2021-05-26T00:50:11","modified_gmt":"2021-05-25T22:50:11","slug":"szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/","title":{"rendered":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie"},"content":{"rendered":"<p><strong>Wymieranie ordowickie (ok. 438 mln lat temu). Wymieranie dewo\u0144skie (ok. 374 mln lat temu). Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.<\/strong><\/p>\n<p>Jeste\u015bmy \u015bwiadkami sz\u00f3stej katastrofy zmieniaj\u0105cej \u015bwiat w stopniu por\u00f3wnywalnym do tej sprzed 66 milion\u00f3w lat. Pytanie brzmi, czy jeste\u015bmy w stanie zatrzyma\u0107 masowe wymieranie organizm\u00f3w na Ziemi, czy jeste\u015bmy na jednokierunkowej drodze do zag\u0142ady?<\/p>\n<figure id=\"attachment_9467\" aria-describedby=\"caption-attachment-9467\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9467 size-full\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1.jpg\" alt=\"Amonit. Wystawa w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego\" width=\"1000\" height=\"667\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1.jpg 1000w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1-600x400.jpg 600w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1-768x512.jpg 768w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/amonit_1-560x374.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9467\" class=\"wp-caption-text\">Amonit. Wystawa w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Sz\u00f3ste wymieranie ma ju\u017c \u0107wier\u0107 wieku<\/h2>\n<p><strong>Nie wszyscy wiedz\u0105 (sama dowiedzia\u0142am si\u0119 teraz), \u017ce termin sz\u00f3ste wymieranie (<em>the sixth extinction<\/em>) liczy sobie ju\u017c 25 lat.<\/strong> Wzi\u0105\u0142 si\u0119 z ksi\u0105\u017cki Richarda Leakeya i Rogera Lewina, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 1995 roku (&#8222;The Sixth Extinction. Patterns of Life and the Future of Humankind&#8221;), a w Polsce zosta\u0142a wydana w 1999 roku pod tytu\u0142em &#8222;Sz\u00f3sta katastrofa. Historia \u017cycia a przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci&#8221;.<\/p>\n<p>Wypo\u017cyczy\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 troch\u0119 przypadkiem i bardziej przejrza\u0142am ni\u017c przeczyta\u0142am: \u0107wier\u0107 wieku w paleontologii to ca\u0142e pokolenie odkry\u0107 i nowych tez. W 1995 roku teoria wygini\u0119cia m.in. dinozaur\u00f3w przez uderzenie platetoidy by\u0142a \u015bwie\u017ca, dzi\u015b datuje si\u0119 ten moment dok\u0142adniej i mamy wi\u0119ksze wyobra\u017cenie o przebiegu pi\u0105tego wielkiego wymierania.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9470\" aria-describedby=\"caption-attachment-9470\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9470 size-full\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3.jpg\" alt=\"Richard Leakey, Roger Lewin, &quot;Sz\u00f3sta katastrofa. Historia \u017cycia a przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci&quot;\" width=\"1000\" height=\"667\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3.jpg 1000w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3-600x400.jpg 600w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3-768x512.jpg 768w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_3-560x374.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9470\" class=\"wp-caption-text\">Richard Leakey, Roger Lewin, &#8222;Sz\u00f3sta katastrofa. Historia \u017cycia a przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci&#8221;<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pisz\u0119 o tej ksi\u0105\u017cce nie bez powodu. <strong>Ju\u017c wtedy, 25 lat temu, widziano zagro\u017cenia dla dzisiejszego \u015bwiata p\u0142yn\u0105ce z ekspansji cz\u0142owieka.<\/strong> Dostrzegano wymieranie kolejnych gatunk\u00f3w organizm\u00f3w, co bezpo\u015brednio lub po\u015brednio \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 z dzia\u0142aniem ludzi (cho\u0107 nie nazywano jeszcze naszej epoki antropocenem).<\/p>\n<blockquote><p>Dokumentacja znanych przypadk\u00f3w wymierania mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 jedynym sposobem udowodnienia, \u017ce znajdujemy si\u0119 w samym \u015brodku kryzysu biotycznego; w\u0142a\u015bnie takich dowod\u00f3w domagaj\u0105 si\u0119 sceptycy. W ko\u0144cu nie mo\u017ce by\u0107 sprawy o morderstwo, je\u015bli nie znaleziono zw\u0142ok. (&#8230;) S\u0105dz\u0119, \u017ce &#8222;anegdotyczne&#8221; \u015bwiadectwa wymierania na ca\u0142ym \u015bwiecie, przekazywane nam przez ekolog\u00f3w, to zaledwie wzmianki o katastrofalnym stanie rzeczywisto\u015bci, a procesy wymierania przebiegaj\u0105 po cichu, w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w nawet bez naszej wiedzy. (s. 281-283)<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Znamienne s\u0105 s\u0142owa, kt\u00f3re 25 lat temu znalaz\u0142y si\u0119 w &#8222;Sz\u00f3stej katastrofie&#8221;:<\/strong><\/p>\n<blockquote><p><em>Homo sapiens<\/em>, dominuj\u0105c w stopniu wi\u0119kszym od jakiegokolwiek innego gatunku w historii Ziemi, powoduje olbrzymi kryzys biologiczny, masowe wymieranie, sz\u00f3ste w\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych w ci\u0105gu ostatniego p\u00f3\u0142 miliarda lat. By\u0107 mo\u017ce, i my sami, ludzie, r\u00f3wnie\u017c jeste\u015bmy ju\u017c pogrzebani za \u017cycia. (s. 283).<\/p><\/blockquote>\n<p>Dzi\u015b w\u0105tpliwo\u015bci jest chyba mniej: naprawd\u0119 skazali\u015bmy si\u0119 na zag\u0142ad\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_9469\" aria-describedby=\"caption-attachment-9469\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9469 size-full\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2.jpg\" alt=\"Elizabeth Kolbert, \u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d\" width=\"1000\" height=\"667\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2.jpg 1000w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2-600x400.jpg 600w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2-768x512.jpg 768w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_2-560x374.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9469\" class=\"wp-caption-text\">Elizabeth Kolbert, \u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Sz\u00f3ste wymieranie dzi\u015b<\/h2>\n<p><strong>Ksi\u0105\u017cka Elisabeth Kolbert, nagrodzona Pulitzerem, pokazuje, \u017ce co\u015b si\u0119 jednak zmieni\u0142o w naszej \u015bwiadomo\u015bci.<\/strong> Zapewne dzi\u0119ki kolejnym odkryciom naukowym i nag\u0142a\u015bnianym przypadkom gini\u0119cia kolejnych gatunk\u00f3w.<\/p>\n<p>Kolbert zawar\u0142a w &#8222;Sz\u00f3stym wymieraniu&#8221; niezwykle obrazowe reporta\u017ce z miejsc w r\u00f3\u017cnych miejscach globu, gdzie naukowcy zajmuj\u0105 si\u0119 monitorowaniem fauny i flory. Poznajemy sposoby badania ilo\u015bciowego i jako\u015bciowego wyst\u0119powania organizm\u00f3w \u017cywych &#8211; i niestety, tak\u017ce przypuszczalne liczby m\u00f3wi\u0105ce o tym, ile z nich jest na granicy wymarcia.<\/p>\n<p>Te liczby stanowi\u0105 du\u017cy problem, poniewa\u017c nie jeste\u015bmy w stanie oszacowa\u0107, ile naprawd\u0119 organizm\u00f3w \u017cywych czy ca\u0142ych gatunk\u00f3w umiera. Naukowcy, opieraj\u0105cy si\u0119 na hipotezach, m\u00f3wi\u0105 o kilkudziesi\u0119ciu gatunkach znikaj\u0105cych z powierzchni Ziemi rocznie.<\/p>\n<p><strong>W ksi\u0105\u017cce Kolbert znajdziemy tak\u017ce \u015bwietnie przedstawion\u0105 histori\u0119 paleontologii<\/strong> i zmaga\u0144, jakie pierwsi naukowcy zajmuj\u0105cy si\u0119 szkieletami nieznanych zwierz\u0105t, musieli podejmowa\u0107 w zwi\u0105zku z \u00f3wczesnymi wierzeniami i przekonaniami &#8211; a\u017c do lat 90. ubieg\u0142ego wieku. To tak\u017ce opowiedziana historia terminu <strong>antropocen<\/strong>, obrazuj\u0105cego wp\u0142yw cz\u0142owieka na Ziemi\u0119 (wycinanie las\u00f3w deszczowych, zakwaszanie ocean\u00f3w, zmiany klimatyczne&#8230;).<\/p>\n<p><strong>&#8222;Sz\u00f3ste wymieranie&#8221; to wbrew pozorom dobra ksi\u0105\u017cka na wakacje.<\/strong> Cho\u0107 obrazuje katastrof\u0119, mimo wszystko autorka szuka te\u017c pozytywnych sfer dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka, w tym &#8211; ratowania \u015bwiata przed nim samym. A je\u015bli si\u0119 nie uda? C\u00f3\u017c, przyjd\u0105 po nas gigantyczne szczury.<\/p>\n<blockquote><p>Czy nie by\u0142oby lepiej, pod wzgl\u0119dem etycznym i praktycznym, skupi\u0107 si\u0119 na tym, co mo\u017cna zrobi\u0107 i co jest robione dla ochrony gatunk\u00f3w, ni\u017c na mrocznych przepowiedniach dotycz\u0105cych przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej biosfera jest zredukowana do zawarto\u015bci plastikowych fiolek? (s. 304)<\/p><\/blockquote>\n<p><strong>Koniec ko\u0144c\u00f3w i tak kiedy\u015b wyginiemy, jak amonity&#8230;<\/strong><\/p>\n<figure id=\"attachment_9468\" aria-describedby=\"caption-attachment-9468\" style=\"width: 1000px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-9468 size-full\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1.jpg\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"667\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1.jpg 1000w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1-600x400.jpg 600w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1-768x512.jpg 768w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_1-560x374.jpg 560w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-9468\" class=\"wp-caption-text\">Elizabeth Kolbert, \u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d<\/figcaption><\/figure>\n<h2>Elizabeth Kolbert, \u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d<\/h2>\n<p><strong>Warszawa 2016, wyd. WAB<\/strong><\/p>\n<p><strong>Gdzie kupi\u0107: &gt;&gt; <a href=\"https:\/\/www.ceneo.pl\/46294352#crid=274042&amp;pid=17407\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">ksi\u0105\u017cka papierowa<\/a>, &gt;&gt;<a href=\"https:\/\/www.ceneo.pl\/47355368#crid=274043&amp;pid=17407\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"> ebook<\/a><\/strong><\/p>\n<h2>Richard Leakey, Roger Lewin, &#8222;Sz\u00f3sta katastrofa. Historia \u017cycia a przysz\u0142o\u015b\u0107 ludzko\u015bci&#8221;<\/h2>\n<p><strong>Warszawa 1999, wyd. Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ksi\u0105\u017cka do znalezienia w bibliotekach.<\/strong><\/p>\n<p><em>Tekst zawiera linki afiliacyjne.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wymieranie ordowickie (ok. 438 mln lat temu). Wymieranie dewo\u0144skie (ok. 374 mln lat temu). Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9463,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[66,20],"tags":[1544,414,29,1543],"class_list":["post-9461","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ksiazki-dla-doroslych","category-recenzje","tag-antropocen","tag-ksiazka","tag-recenzja","tag-szoste-wymieranie"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-07-17T12:47:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-05-25T22:50:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"628\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"joanna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"joanna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\"},\"headline\":\"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie\",\"datePublished\":\"2019-07-17T12:47:38+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-25T22:50:11+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/\"},\"wordCount\":853,\"commentCount\":3,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/07\\\/szoste_wymieranie_0.jpg\",\"keywords\":[\"antropocen\",\"ksi\u0105\u017cka\",\"recenzja\",\"sz\u00f3ste wymieranie\"],\"articleSection\":[\"ksi\u0105\u017cki dla doros\u0142ych\",\"recenzje\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/\",\"name\":\"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/07\\\/szoste_wymieranie_0.jpg\",\"datePublished\":\"2019-07-17T12:47:38+00:00\",\"dateModified\":\"2021-05-25T22:50:11+00:00\",\"description\":\"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/07\\\/szoste_wymieranie_0.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/07\\\/szoste_wymieranie_0.jpg\",\"width\":1200,\"height\":628},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"description\":\"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"width\":1398,\"height\":300,\"caption\":\"organiczni.eu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/organiczni\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/organiczni.eu\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\",\"name\":\"joanna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"joanna\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/organiczni.baranowscy.eu\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu","description":"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu","og_description":"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.","og_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/","og_site_name":"organiczni.eu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","article_published_time":"2019-07-17T12:47:38+00:00","article_modified_time":"2021-05-25T22:50:11+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":628,"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"joanna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/"},"author":{"name":"joanna","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73"},"headline":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie","datePublished":"2019-07-17T12:47:38+00:00","dateModified":"2021-05-25T22:50:11+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/"},"wordCount":853,"commentCount":3,"publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","keywords":["antropocen","ksi\u0105\u017cka","recenzja","sz\u00f3ste wymieranie"],"articleSection":["ksi\u0105\u017cki dla doros\u0142ych","recenzje"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/","name":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie | organiczni.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","datePublished":"2019-07-17T12:47:38+00:00","dateModified":"2021-05-25T22:50:11+00:00","description":"Wymieranie permskie (ok. 250 mln lat temu). Wymieranie triasowe (ok. 201 mln lat temu). Wymieranie kredowe (ok. 66 mln lat temu). Sz\u00f3ste wymieranie: teraz.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#primaryimage","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","width":1200,"height":628},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/szoste-wymieranie-zyjemy-w-antropocenie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eSz\u00f3ste wymieranie\u201d \u2013 \u017cyjemy w antropocenie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","name":"organiczni.eu","description":"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny","publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization","name":"organiczni.eu","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","width":1398,"height":300,"caption":"organiczni.eu"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73","name":"joanna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","caption":"joanna"},"sameAs":["https:\/\/organiczni.baranowscy.eu"],"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/szoste_wymieranie_0.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9461","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9461"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9461\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11778,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9461\/revisions\/11778"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}