{"id":880,"date":"2013-05-21T22:35:17","date_gmt":"2013-05-21T20:35:17","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=880"},"modified":"2022-10-09T16:37:50","modified_gmt":"2022-10-09T14:37:50","slug":"ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/","title":{"rendered":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie"},"content":{"rendered":"<p>Lubimy zagl\u0105da\u0107 innym do garnk\u00f3w\u2026 Nie mog\u0142am si\u0119 powstrzyma\u0107 i wypyta\u0142am Kasi\u0119 Wo\u0142k, z kt\u00f3r\u0105 rozmawia\u0142am ju\u017c dwukrotnie \u2013 na temat <a title=\"Mas\u0142o shea. Opowie\u015b\u0107 o kobietach z Ghany\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=610\">mas\u0142a shea produkowanego w Ghanie przez WISDAP<\/a> oraz na temat <a title=\"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=666\">\u017cycia Ghanek na wsi<\/a> \u2013 o wiejsk\u0105 kuchni\u0119 gha\u0144sk\u0105.<\/p>\n<p>Czego mo\u017cemy uczy\u0107 si\u0119 od Gha\u0144czyk\u00f3w? My\u015bl\u0119, \u017ce prostoty, jedzenia produkt\u00f3w lokalnych i wykorzystywania tego, co daje natura.<\/p>\n<p><b>J.B.: Kasiu, Ghana na szcz\u0119\u015bcie nie jest jednym z tych afryka\u0144skich kraj\u00f3w, gdzie panuje straszny g\u0142\u00f3d\u2026<\/b><\/p>\n<p><strong>K.W.:\u00a0<\/strong>Ghana nie jest dotkni\u0119ta problemem niedo\u017cywienia, i ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie&#8230; Problemem jest raczej rodzaj diety. Nie jest to dieta zbilansowana, jest bardzo ma\u0142o urozmaicona. Opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na w\u0119glowodanach.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_lunch.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-885\" alt=\"ghana_lunch\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_lunch.jpg\" width=\"640\" height=\"592\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_lunch.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_lunch-300x277.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_lunch-600x555.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>Co wi\u0119c pojawia si\u0119 w gha\u0144skich garnkach?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Rodziny w p\u00f3\u0142nocnej Ghanie \u017cywi\u0105 si\u0119\u00a0plonami ziemi \u2013 tym, co\u00a0sami na niej wyhoduj\u0105 oraz tym, co daje wko\u0142o matka natura. Na swych ma\u0142ych poletkach uprawiaj\u0105 yam [s\u0142odkie ziemniaki], kassaw\u0119, maniok, kukurydz\u0119, orzeszki ziemne, rzadziej ry\u017c. A je\u015bli nawet czego\u015b nie uprawiaj\u0105, to na targu mog\u0105 sprzeda\u0107 swoje produkty, a w zamian kupi\u0107 to, czego potrzebuj\u0105. W mie\u015bcie, w sklepie, mo\u017cna kupi\u0107 to, co w tym rejonie nie jest uprawiane&#8230;<\/p>\n<p><b>Jedz\u0105 podobnie do nas \u2013 \u015bniadanie, drugie \u015bniadanie, obiad, podwieczorek, kolacja?<\/b><\/p>\n<p>Raczej s\u0105 trzy posi\u0142ki w ci\u0105gu dnia, najmniej dwa, a i pewnie podjadanie si\u0119 zdarza. Ale nie s\u0105 to bynajmniej s\u0142odycze. Mo\u017ce to by\u0107 owoc lub ugotowana kolba kukurydzy.<\/p>\n<p><b>Czy te posi\u0142ki wygl\u0105daj\u0105 podobnie do naszych, na przyk\u0142ad \u015bniadanie to jaki\u015b chleb z dodatkiem?<\/b><\/p>\n<p>Nie, nie, taki wynalazek jak kanapki nie jest znany. Chleb bywa, trzeba go kupi\u0107, a nie jest wcale tani. Wtedy mo\u017cna zje\u015b\u0107 kawa\u0142ek chleba. Poniewa\u017c, jak powiedzia\u0142am, posi\u0142ki nie s\u0105 urozmaicone, to i na \u015bniadanie, na obiad i na kolacj\u0119 s\u0105 podobne. Yam, ry\u017c, kasza\u2026 z sosem. Lub popijana przegotowan\u0105 wod\u0105.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_yam.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-882\" alt=\"ghana_yam\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_yam.jpg\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_yam.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_yam-300x225.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_yam-600x450.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Uprawy yamu.<\/em><\/p>\n<p><b>Jakie s\u0105 tradycyjne potrawy?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Na co dzie\u0144 jada si\u0119 tak\u0105 brej\u0119 ugotowana z yamu czy innego zbo\u017ca. Popija wod\u0105 i tyle. Cz\u0119sto s\u0105 to r\u00f3\u017cne kombinacje, \u0142\u0105czenia tych produkt\u00f3w. Za ka\u017cdym razem daje to troch\u0119 inny smak. Jak si\u0119 razem ut\u0142ucze dwa lub trzy ugotowane produkty, to powstaj\u0105 pyszne kluchy, czyli fufu. Fufu to najpopularniejsza ghanska potrawa. Ka\u017cdy turysta musi jej spr\u00f3bowa\u0107. Do niej jest zupa lub sos z dodatkiem czerwonego, ostrego pieprzu, orzeszk\u00f3w ziemnych, pomidor\u00f3w&#8230; Zreszt\u0105, u nich ka\u017cda zupa czy sos jest z koncentratem pomidorowym. Obowi\u0105zkowo.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-884\" alt=\"ghana_fufu\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu-300x225.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu-600x450.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Dziewczyny robi\u0105 fufu.<\/em><\/p>\n<p><b>Jakie s\u0105 gha\u0144skie smako\u0142yki? Gha\u0144czycy lubi\u0105 s\u0142odycze?<\/b><\/p>\n<p>Pewnie, \u017ce\u00a0 lubi\u0105, ale wiele os\u00f3b tego nie zna. Jak cz\u0119stowa\u0142am dzieci cukierkiem, to dla wielu z nich by\u0142o to pierwsze i zupe\u0142nie nowe do\u015bwiadczenie w \u017cyciu i trzeba by\u0142o im pom\u00f3c rozwin\u0105\u0107 \u015bciskan\u0105 w d\u0142oni s\u0142odycz, gdy\u017c cmokta\u0142y j\u0105 z papierkiem\u2026 Dla wielu\u00a0 doros\u0142ych to te\u017c rarytas.<\/p>\n<p><b>Jakich przypraw u\u017cywaj\u0105?<\/b><\/p>\n<p>Przyprawy tylko naturalne, takie prosto z ziemi. Nie ma cukru, soli, wi\u0119c te mama\u0142ygi s\u0105 do\u015b\u0107&#8230; nijakie [\u015bmiech], ale to kwestia przyzwyczajenia. Dla mnie \u2013 szybkiego! Nie przeszkadza\u0142o mi to zupe\u0142nie. Ani to, \u017ce kuchnia jest bardzo ostra. By\u0107 mo\u017ce to spos\u00f3b na radzenie sobie z bakteriami przewodu pokarmowego&#8230; Nawet ma\u0142e dzieci, oko\u0142o roku, jedz\u0105 tak ostro.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_bar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-883\" alt=\"ghana_bar\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_bar.jpg\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_bar.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_bar-300x225.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_bar-600x450.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>Na twoim zdj\u0119ciu \u015bliczne dziecko (Ch\u0142opiec? Dziewczynka?) zaw\u0142aszczy\u0142 sobie pier\u015b mamy. <\/b><\/p>\n<p>Wszystkie dzieci bez wyj\u0105tku s\u0105 karmione piersi\u0105. Po pierwszym p\u00f3\u0142roczu \u017cycia daje si\u0119 dziecku troch\u0119 ry\u017cu, kukurydzy lub kaszy&#8230; Powoli s\u0105 wdra\u017cane do \u017cywienia zbiorowego, ale mleko matki jest wci\u0105\u017c podstawowym pokarmem. Niezale\u017cnie od wieku matki, jej stanu zdrowia. Jest to tak oczywiste, \u017ce nie jest powodem \u017cadnych rozwa\u017ca\u0144&#8230; W dodatku karmienie piersi\u0105 jest zupe\u0142nie naturaln\u0105 czynno\u015bci\u0105, mo\u017ce si\u0119 odbywa\u0107 w ka\u017cdym miejscu i czasie \u2013 na targu, podczas mszy w kaplicy&#8230; gdziekolwiek. Bywa, \u017ce dzieci chodz\u0105ce do przedszkola, a nawet do najm\u0142odszych klas podstaw\u00f3wki przybiegaj\u0105 na chwil\u0119 ze szko\u0142y do domu, do mamy, aby possa\u0107 pier\u015b. Generalnie cycki s\u0105 dla dzieci, nie dla ch\u0142op\u00f3w!!! [\u015bmiech]. S\u0105 atrybutem macierzy\u0144stwa, a nie symbolem seksu. Je\u015bli obiektem po\u017c\u0105dania, to jedynie niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci\u2026<\/p>\n<p><b>Wracaj\u0105c do kuchni\u2026 Jakie s\u0105 jeszcze tradycyjne potrawy? Jak na przyk\u0142ad przyrz\u0105dza si\u0119 warzywa?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Nie jada si\u0119 raczej warzyw na surowo \u2013 z powodu niebezpiecze\u0144stwa zatru\u0107, a tak\u017ce z powodu takich wierze\u0144, \u017ce surowe warzywa mog\u0105 wykie\u0142kowa\u0107 w \u017co\u0142\u0105dku [\u015bmiech]. Ale my\u015bl\u0119, \u017ce to tylko taki straszak, chodzi jednak o to, ze warzywa musia\u0142yby by\u0107 myte w przegotowanej wodzie, a to raczej technicznie niemo\u017cliwe&#8230; Natomiast r\u00f3\u017cne warzywa, takie jak dawa dawa czy okro, dodaje si\u0119 do zup i sos\u00f3w.<\/p>\n<p>Dawa dawa to takie du\u017ce str\u0105ki z dziko rosn\u0105cych drzew z nasionami w \u015brodku (jak nasz groch, tylko wi\u0119ksze). \u00a0Okro to takie warzywo, kt\u00f3re po ugotowaniu ci\u0105gnie si\u0119 jak guma do \u017cucia. Ale nadaje fajny smak zupie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_okro.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-887\" alt=\"ghana_okro\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_okro.jpg\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_okro.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_okro-300x225.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_okro-600x450.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Susz\u0105ce si\u0119 okro.<\/em><\/p>\n<p><b>A jak to jest z t\u0105 wod\u0105?<\/b><\/p>\n<p>Brak wody zdatnej do picia to naprawd\u0119 wielki problem. Ta przynoszona z rzek czy innych zbiornik\u00f3w jest mocno zanieczyszczona. I to jest, niestety, przyczyna wielu chor\u00f3b i \u015bmierci&#8230; Cho\u0107 odporno\u015b\u0107 tych ludzi jest i tak imponuj\u0105ca.<\/p>\n<p><b>Czy jest jaki\u015b spos\u00f3b, \u017ceby to zmieni\u0107? PAH buduje studnie w Sudanie, czy takie studnie rozwi\u0105za\u0142yby gha\u0144ski problem z wod\u0105?<\/b><\/p>\n<p>Oczywi\u015bcie, \u017ce tak. Wielu misjonarzy podejmuje si\u0119 budowania studzien w \u201eswoich\u201d wioskach, robi\u0105 to te\u017c w\u0142adze pa\u0144stwowe i organizacje charytatywne. Par\u0119 lat temu m\u00f3j znajomy zak\u0142ada\u0142 wodoci\u0105g w wiosce czarownic [miejsce, gdzie mieszkaj\u0105 kobiety wykluczone ze spo\u0142eczno\u015bci, pos\u0105dzone o czary], aby te starowinki nie musia\u0142y chodzi\u0107 kilometrami po wod\u0119. Jednak to wodne zaplecze jest wci\u0105\u017c niewystarczaj\u0105ce i wielu ludzi w p\u00f3\u0142nocnej Ghanie jest skazanych na czerpanie i noszenie wody z rzek oraz bajor.<\/p>\n<p><b>Gha\u0144czycy gotuj\u0105 z mas\u0142em shea?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>W swojej kuchni czasem u\u017cywaj\u0105 mas\u0142a shea, \u017ceby troch\u0119 zat\u0142u\u015bci\u0107 zup\u0119 czy sos, poniewa\u017c na co dzie\u0144 jest on gotowany tylko na wodzie.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_zupa.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-888\" alt=\"ghana_zupa\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_zupa.jpg\" width=\"480\" height=\"640\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_zupa.jpg 480w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_zupa-300x400.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_zupa-225x300.jpg 225w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/p>\n<p><em>Kasia pr\u00f3buje mama\u0142ygi z\u00a0kukurydzy i yamu oraz ostrego sosu z mi\u0119sem z kozy.<\/em><\/p>\n<p><b>A mi\u0119so?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Mi\u0119so si\u0119 jada od \u015bwi\u0119ta \u2013 w niedziel\u0119, z okazji \u015blub\u00f3w, pogrzeb\u00f3w, chrzcin&#8230; Najcz\u0119\u015bciej jest to mi\u0119so z kozy, czasem kury, perliczki, rzadziej wieprzowina (o ile nie s\u0105 to muzu\u0142manie). Tylko to mi\u0119so&#8230; jest takie chude! Chude i niedogotowane, twarde. Ciekawe jest to, \u017ce mi\u0119so nie ma \u017cadnego rodzaju, gatunku. Czyli nie my\u015bl, \u017ce zjesz kark\u00f3wk\u0119 czy \u017ceberka, albo udko czy pier\u015b z kurczaka. Jest po prostu kawa\u0142ek mi\u0119sa, zawsze z ko\u015bci\u0105, sk\u00f3r\u0105&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_mieso.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-886\" alt=\"ghana_mieso\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_mieso.jpg\" width=\"640\" height=\"480\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_mieso.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_mieso-300x225.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_mieso-600x450.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>Jad\u0142a\u015b taki przysmak?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Gdy kiedy\u015b na misji Paul, gha\u0144ski ksi\u0105dz, pojecha\u0142 na wie\u015b po \u015bwini\u0119 i koz\u0119, pomy\u015bla\u0142am sobie: \u201e\u015awietnie, nareszcie im zrobi\u0119 co\u015b polskiego \u2013 schabowe albo mielone\u201d\u2026 Pomijam ju\u017c fakt, \u017ce Paul przyjecha\u0142 po kilku godzinach (ach, ta gha\u0144ska szybko\u015b\u0107 dzia\u0142ania&#8230;), najwa\u017cniejsze, koza i \u015bwinia \u0142azi\u0142y po pace pickupa i dobrze si\u0119 mia\u0142y. \u015awinia mia\u0142a jedynie podbite oko [\u015bmiech]. Paul pojecha\u0142 wi\u0119c na inn\u0105 wie\u015b doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142a i zn\u00f3w wr\u00f3ci\u0142 po kilku godzinach. Tym razem z lod\u00f3wk\u0105 turystyczn\u0105. A w niej&#8230; \u201eT\u0119 \u015bwini\u0119 to kto\u015b przecisn\u0105\u0142 w bramie czy w\u00a0 z\u0142o\u015bci j\u0105 tak posieka\u0142 na kawa\u0142ki?\u201d \u2013 wykrzykn\u0119\u0142am ze zdumieniem.<\/p>\n<p><b>Co zobaczy\u0142a\u015b?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Nigdy czego\u015b takiego nie widzia\u0142am&#8230; Nic dziwnego, \u017ce je\u015bli obiad ma by\u0107 mi\u0119sny, to jest po prostu&#8230; mi\u0119so! Czasem jest tak drobno poci\u0119te, \u0142\u0105cznie z ko\u015b\u0107mi, \u017ce wygl\u0105da, jakby w\u0142o\u017cyli gdzie\u015b zwierz\u0119ciu odbezpieczony granat [\u015bmiech].<\/p>\n<p><b>Jak wygl\u0105da sam posi\u0142ek?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Cz\u0119sto jada si\u0119 z jednej miski czy garnka postawionego na ziemi, u\u017cywaj\u0105c prawej d\u0142oni jako \u0142y\u017cki. Siedzi si\u0119 po okr\u0119gu w kucki czy gdzie\u015b tam, kto gdzie przycupnie&#8230; W gromadzie. Razem.<\/p>\n<p><b>Kuchnia gha\u0144ska jest nie tylko lokalna, ale i ekologiczna?<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>WSZYSTKO jest czyste i ekologiczne. Wolne od dodatk\u00f3w, konserwant\u00f3w, wzmacniaczy smaku&#8230; Produkty ro\u015blinne s\u0105 bez nawoz\u00f3w, zwierz\u0119ta \u017cyj\u0105 na wolno\u015bci, hodowane bez pasz z chemi\u0105, jedynie na naturalnych produktach. Jest nawet lokalne piwo, pito \u2013 w\u0142asnej roboty. Te\u017c 100% naturalne. Nawet dzieci je pij\u0105&#8230; Warzywa i owoce czasem nie wygl\u0105daj\u0105 imponuj\u0105co, ale za to jak smakuj\u0105! Owoce to sam ekstrakt, esencja smaku&#8230; Wprost cudo.<\/p>\n<p><b>Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119!<\/b><\/p>\n<p><em>W Ghanie w\u0142a\u015bnie rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 sezon zbierania owoc\u00f3w Mas\u0142owca, z kt\u00f3rych robi si\u0119 mas\u0142o shea. Je\u015bli chcesz pom\u00f3c organizacji WISDAP, zrzeszaj\u0105cej gha\u0144skie zbieraczki orzech\u00f3w shea, zajrzyj tu:<\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.adgentes.misje.pl\/pl\/start\/278-pomocne-maso-shea\">http:\/\/www.adgentes.misje.pl\/pl\/start\/278-pomocne-maso-shea<\/a><\/p>\n<p><strong>Wszystkie zdj\u0119cia pochodz\u0105 z archiwum Katarzyny Wo\u0142k.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lubimy zagl\u0105da\u0107 innym do garnk\u00f3w\u2026 Nie mog\u0142am si\u0119 powstrzyma\u0107 i wypyta\u0142am Kasi\u0119 Wo\u0142k, z kt\u00f3r\u0105 rozmawia\u0142am ju\u017c dwukrotnie \u2013 na temat mas\u0142a shea produkowanego w&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":884,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1786,17,72],"tags":[44,95,97,73,96],"class_list":["post-880","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-o-jedzeniu","category-wywiady","tag-dzieci","tag-ghana","tag-maslo-shea","tag-rozmowy","tag-wisdap"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lubimy zagl\u0105da\u0107 innym do garnk\u00f3w\u2026 Nie mog\u0142am si\u0119 powstrzyma\u0107 i wypyta\u0142am Kasi\u0119 Wo\u0142k, z kt\u00f3r\u0105 rozmawia\u0142am ju\u017c dwukrotnie \u2013 na temat mas\u0142a shea produkowanego w&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-05-21T20:35:17+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-09T14:37:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"480\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"joanna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"joanna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\"},\"headline\":\"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie\",\"datePublished\":\"2013-05-21T20:35:17+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:37:50+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/\"},\"wordCount\":1522,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/05\\\/ghana_fufu.jpg\",\"keywords\":[\"dzieci\",\"Ghana\",\"mas\u0142o shea\",\"rozmowy\",\"WISDAP\"],\"articleSection\":[\"archiwum\",\"o jedzeniu\",\"wywiady\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/\",\"name\":\"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/05\\\/ghana_fufu.jpg\",\"datePublished\":\"2013-05-21T20:35:17+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:37:50+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/05\\\/ghana_fufu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/05\\\/ghana_fufu.jpg\",\"width\":640,\"height\":480},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"description\":\"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"width\":1398,\"height\":300,\"caption\":\"organiczni.eu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/organiczni\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/organiczni.eu\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\",\"name\":\"joanna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"joanna\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/organiczni.baranowscy.eu\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu","og_description":"Lubimy zagl\u0105da\u0107 innym do garnk\u00f3w\u2026 Nie mog\u0142am si\u0119 powstrzyma\u0107 i wypyta\u0142am Kasi\u0119 Wo\u0142k, z kt\u00f3r\u0105 rozmawia\u0142am ju\u017c dwukrotnie \u2013 na temat mas\u0142a shea produkowanego w&hellip;","og_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/","og_site_name":"organiczni.eu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","article_published_time":"2013-05-21T20:35:17+00:00","article_modified_time":"2022-10-09T14:37:50+00:00","og_image":[{"width":640,"height":480,"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"joanna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/"},"author":{"name":"joanna","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73"},"headline":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie","datePublished":"2013-05-21T20:35:17+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:37:50+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/"},"wordCount":1522,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","keywords":["dzieci","Ghana","mas\u0142o shea","rozmowy","WISDAP"],"articleSection":["archiwum","o jedzeniu","wywiady"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/","name":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie - organiczni.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","datePublished":"2013-05-21T20:35:17+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:37:50+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#primaryimage","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","width":640,"height":480},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/ghana-o-jedzeniu-karmieniu-piersia-i-wodzie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ghana: o jedzeniu, karmieniu piersi\u0105 i wodzie"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","name":"organiczni.eu","description":"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny","publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization","name":"organiczni.eu","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","width":1398,"height":300,"caption":"organiczni.eu"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73","name":"joanna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","caption":"joanna"},"sameAs":["https:\/\/organiczni.baranowscy.eu"],"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/05\/ghana_fufu.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/880","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=880"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/880\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12827,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/880\/revisions\/12827"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=880"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=880"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=880"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}