{"id":666,"date":"2013-04-24T14:14:54","date_gmt":"2013-04-24T12:14:54","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=666"},"modified":"2022-10-09T16:37:10","modified_gmt":"2022-10-09T14:37:10","slug":"666","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/","title":{"rendered":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach"},"content":{"rendered":"

Mas\u0142o shea ju\u017c na zawsze b\u0119dzie mi si\u0119 kojarzy\u0142o z niezwyk\u0142\u0105 histori\u0105 afryka\u0144skich kobiet, kt\u00f3rych ci\u0119\u017cka praca trwa od \u015bwitu do nocy. Tu znajdziecie wywiad z Katarzyn\u0105 Wo\u0142k na temat WISDAP<\/strong><\/a> \u2013 organizacji wspieraj\u0105cej kobiety w Ghanie. Przeczytajcie kolejn\u0105 rozmow\u0119 z Kasi\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a okazj\u0119 zobaczy\u0107, jak \u017cyj\u0105 Ghanki z p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju, pracuj\u0105ce przy zbiorach orzech\u00f3w shea.<\/p>\n

J.B.: Zacznijmy od samych owoc\u00f3w mas\u0142osza<\/a>, drzewa, kt\u00f3re zapewnia byt gha\u0144skiej wsi… Czym si\u0119 charakteryzuj\u0105?<\/strong><\/p>\n

K.W.:<\/strong> Owoc drzewa mas\u0142owego przypomina wielko\u015bci\u0105 i kszta\u0142tem \u015bliwk\u0119. Drzewa owocuj\u0105 ka\u017cdego lata na prze\u0142omie stycznia i lutego, nasiona dojrzewaj\u0105 w marcu\u2013maju, zbiory trwaj\u0105 od po\u0142owy maja do ko\u0144ca czerwca, ko\u0144cz\u0105 si\u0119 na pocz\u0105tku lipca. Z jednego drzewa zbiera si\u0119 przeci\u0119tnie 15\u201320 kg owoc\u00f3w, a z nich uzyskuje si\u0119 3\u20134 kg orzech\u00f3w. Ka\u017cda kobieta zbiera tyle, ile mo\u017ce jednorazowo zabra\u0107, nios\u0105c na g\u0142owie do domu, czyli wielk\u0105 mich\u0119. Owoce si\u0119 gotuje, obiera i wy\u0142uskuje orzech, kt\u00f3ry nast\u0119pnie trzeba wysuszy\u0107.<\/p>\n

Owoce si\u0119 zbiera, nie zrywa. Kobiety wychodz\u0105 o \u015bwicie w sawann\u0119 bez najmniejszego zabezpieczenia. Bose nogi i go\u0142e r\u0119ce\u2026 a w porze deszczowej w wielu miejscach jest bujna trawa, kt\u00f3ra kryje niespodzianki w postaci jadowitych w\u0119\u017cy i skorpion\u00f3w.<\/p>\n

<\/p>\n

Czy takie uk\u0105szenie mo\u017ce by\u0107 \u015bmiertelne?<\/strong><\/p>\n

Tak. Je\u015bli si\u0119 w okre\u015blonym czasie nie poda antidotum, leku \u2013 zastrzyku \u2013 nast\u0119puje zgon. Niestety… W tym rejonie gatunki w\u0119\u017cy to te jadowite… One s\u0105 rzeczywistym zagro\u017ceniem dla zdrowia… i portfela. Dlatego tak bardzo nam zale\u017cy na zakupie gumowc\u00f3w, r\u0119kawic i zastrzyk\u00f3w (jako leku na uk\u0105szenia) dla naszych zbieraczek. Na razie, z braku finans\u00f3w, wci\u0105\u017c jest to temat w fazie plan\u00f3w, niestety…<\/p>\n

Czyli kobiety ryzykuj\u0105 w\u0142asnym \u017cyciem przy zbieraniu owoc\u00f3w? Czy chocia\u017c mog\u0105 sprzeda\u0107 je za uczciw\u0105 cen\u0119?<\/strong><\/p>\n

Ceny dyktuj\u0105 handlarze skupuj\u0105cy orzechy na targu od kobiet. Zani\u017caj\u0105 ceny, a kobiety, zdesperowane brakiem mo\u017cliwo\u015bci innego zarobku, godz\u0105 si\u0119 na to. Sprzeda\u0107 za bezcen to bezsens ci\u0119\u017ckiej i mozolnej pracy, a i przetworzone mas\u0142o musi mie\u0107 zbyt…<\/p>\n

\"ghana_05\"<\/a><\/p>\n

Organizacja WISDAP<\/a> mo\u017ce zaoferowa\u0107 lepsze warunki skupu?<\/strong><\/p>\n

WISDAP w swoim przetw\u00f3rstwie do minimum ogranicza po\u015brednictwo, a co za tym idzie, daje szans\u0119 godziwszego zarobku kobietom. Nie kupuje od handlarzy, tylko ma pod opiek\u0105 ponad tysi\u0105c zbieraczek, od kt\u00f3rych zak\u0142ad odbiera orzechy bezpo\u015brednio. Po przetw\u00f3rstwie mo\u017ce bezpo\u015brednio sprzedawa\u0107 dystrybutorowi czy firmie kosmetycznej. I takich odbiorc\u00f3w w\u0142a\u015bnie szukamy…<\/strong> W ten spos\u00f3b do minimum ograniczamy koszty po\u015brednie, a to oznacza lepszy, sprawiedliwszy zarobek dla tych, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 przy zbieraniu i przetwarzaniu orzech\u00f3w i ni\u017csz\u0105 cen\u0119 dla konsumenta.<\/p>\n

Nie wszystkie orzechy nadaj\u0105 si\u0119 do przetworzenia na mas\u0142o.<\/strong><\/p>\n

Drzewa shea na tym terenie [Yendi] rosn\u0105 masowo, ale nie wszystkie owocuj\u0105. Nie wszystkie te\u017c s\u0105 tak samo warto\u015bciowe gatunkowo. To troch\u0119 jak na przyk\u0142ad z naszymi dziko rosn\u0105cymi jab\u0142oniami. Jedne maj\u0105 smaczniejsze owoce, wi\u0119ksze, soczystsze, inne prawie wcale nie owocuj\u0105 i podobnie drzewa mas\u0142owe \u2013 wielko\u015b\u0107, jako\u015b\u0107 i ilo\u015b\u0107 rodz\u0105cych przez nie owoc\u00f3w jest bardzo r\u00f3\u017cna. A od jako\u015bci orzecha zale\u017cy jako\u015b\u0107 mas\u0142a. Dlatego zbieraczki w WISDAP przechodz\u0105 szkolenia. I podobnie jak niekt\u00f3re nasze drzewa owocowe, mas\u0142osze wi\u0119kszy wysyp owoc\u00f3w maj\u0105 co dwa lata. Jednak dobrze wysuszony orzech, przechowywany w odpowiednich warunkach, zachowuje swoj\u0105 przydatno\u015b\u0107 bardzo d\u0142ugo, mo\u017cna wi\u0119c nim handlowa\u0107 i przetwarza\u0107 go przez ca\u0142y rok. W okolicach Yendi jeszcze wiele orzech\u00f3w si\u0119 marnuje, nie ca\u0142y potencja\u0142 przyrody jest wykorzystany.<\/p>\n

Czy Ghanki wykorzystuj\u0105 mas\u0142o shea w domu?<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie! W wielu domach, je\u015bli nie w ka\u017cdym. Tak jak u nas dawniej ka\u017cda wiejska gospodyni wiedzia\u0142a, jak si\u0119 robi powid\u0142a czy kompoty, tak tam ka\u017cda gospodyni wie, jak zrobi\u0107 mas\u0142o shea. Od swoich matek, bab\u0107. Te kobiety w zak\u0142adzie to specjalistki, kt\u00f3re przynios\u0142y do zak\u0142adu swe umiej\u0119tno\u015bci zdobyte w domu. W wielu wiejskich, gha\u0144skich domach, opr\u00f3cz zastosowania kosmetycznego, czyli do nawil\u017cania sk\u00f3ry (szczeg\u00f3lnie w porze suchej) stosuje si\u0119 mas\u0142o w kuchni \u2013 na przyk\u0142ad jako t\u0142uszcz do sos\u00f3w, zup. W zak\u0142adzie mo\u017cna te\u017c zmieli\u0107 orzechy na w\u0142asny u\u017cytek.<\/p>\n

Gdy by\u0142am na wycieczce w jeszcze bardziej wysuni\u0119tej na p\u00f3\u0142noc cz\u0119\u015bci kraju, blisko granicy z Burkina Faso, w jednym z domostw zobaczy\u0142am susz\u0105ce si\u0119 na \u201edziedzi\u0144cu\u201d domu orzechy shea. Wzi\u0119\u0142am kilka do r\u0119ki. By\u0142y inne ni\u017c te z okolic Yendi \u2013 wi\u0119ksze, ciemniejsze i podobno z mniejsz\u0105 zawarto\u015bci\u0105 t\u0142uszczu. Dziewczyna, kt\u00f3ra sta\u0142a w pobli\u017cu, zacz\u0119\u0142a t\u0142umaczy\u0107, do czego te orzechy s\u0142u\u017c\u0105 i przynios\u0142a s\u0142oik mas\u0142a shea. Domowej roboty! Nie by\u0142o jednak tak czyste i \u0142adne jak nasze [\u015bmiech].<\/p>\n

A co si\u0119 dzieje poza sezonem zbioru orzech\u00f3w? Jak radz\u0105 sobie zbieraczki?<\/strong><\/p>\n

Poza sezonem, ale r\u00f3wnie\u017c w czasie sezonu, \u017cyje si\u0119 z tego, co urodzi ziemia, co si\u0119 a niej wyhoduje. Ona \u017cywi i pozwala na handel produktami rolniczymi \u2013 jam, orzeszki ziemne, kasawa, kukurydza itd., aby zarobi\u0107 na podstawowe potrzeby rodziny. Naprawd\u0119, bardzo podstawowe….<\/p>\n

\"ghana_03\"<\/a><\/p>\n

Jak wygl\u0105da \u017cycie kobiet na gha\u0144skiej wsi?<\/strong><\/p>\n

Codzienne \u017cycie tamtejszych kobiet to nieustaj\u0105ca praca. Nigdy nie widzia\u0142am kobiety odpoczywaj\u0105cej. Widzia\u0142am m\u0119\u017cczyzn graj\u0105cych w gry planszowe ko\u0142o drogi, le\u017c\u0105cych beztrosko na jakim\u015b zydelku, widzia\u0142am bawi\u0105ce si\u0119 dzieci, ale odpoczywaj\u0105cej kobiety \u2013 nie. Przy bardzo licznej rodzinie, bez \u017cadnych wyg\u00f3d typu bie\u017c\u0105ca woda, pralka, zmywarka… to jest oczywiste. Ka\u017cda z nich ma tylko dwie r\u0119ce, kt\u00f3re czerpi\u0105 wod\u0119, pior\u0105, gotuj\u0105, sprz\u0105taj\u0105, piel\u0105 w polu, tynkuj\u0105 domy, myj\u0105, g\u0142aszcz\u0105 i przytulaj\u0105 dzieci… Jako \u015brodek lokomocji maj\u0105 jedynie w\u0142asne nogi, kilometrami nosz\u0105 drzewo, wod\u0119 lub plony na targ. I to jest zagadka, \u017ce te zapracowane r\u0119ce maj\u0105 czas na gesty powitania, pomoc innym, a te zm\u0119czone nogi si\u0142\u0119 i ch\u0119\u0107 do ta\u0144ca… One t\u0119 swoj\u0105 prac\u0119 wykonuj\u0105 powoli, spooookooojnie, bez nerw\u00f3w. Nawet nie chodz\u0105 szybko, tylko jakby p\u0142yn\u0105… Tylko \u017ce w tym jednostajnym, spowolnionym ruchu s\u0105 ca\u0142y dzie\u0144… Od bladego \u015bwitu. No i nie maj\u0105 \u017cadnych z\u0142odziei czasu w postaci telewizora, komputera [\u015bmiech].<\/p>\n

B\u0119d\u0105c w Ghanie, sama zwalniam tempo, zatrzymuj\u0119 si\u0119 nad tym, co w \u017cyciu wa\u017cne. Ucz\u0119 si\u0119 od tych ludzi na nowo podstawowych warto\u015bci, a wszystkie moje problemy staj\u0105 si\u0119 sztuczne, b\u0142ahe i znikaj\u0105 w obliczu tamtych \u2013 prawdziwych. Tam staj\u0119 si\u0119 lepszym cz\u0142owiekiem!<\/p>\n

Zaciekawi\u0142a\u015b mnie tymi m\u0119\u017cczyznami\u2026 Czym oni w\u0142a\u015bciwie si\u0119 zajmuj\u0105?<\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie nigdy nie wiem, jak to okre\u015bli\u0107 [\u015bmiech]. Wiadomo, to zale\u017cy od cz\u0142owieka. S\u0105 tacy, co pracuj\u0105… Ale trudno zestawi\u0107 to z obowi\u0105zkami kobiet. Je\u015bli chodzi o Yendi, na przyk\u0142ad pracuj\u0105 w sklepach. Siedzi (!!!!) ich tam sze\u015bciu, kierowca i takie tam… a klient jest jeden.<\/p>\n

Najbardziej mnie rozbraja, gdy siedz\u0105 przy drodze i tkaj\u0105 takie paski z nici. Kamie\u0144, dwa patyki i ju\u017c s\u0105 krosna. A potem z tych pask\u00f3w zszywa si\u0119 tunik\u0119. Mam tak\u0105. Robi\u0105 te\u017c bi\u017cuteri\u0119 ze szk\u0142a.<\/p>\n

A na wsi pracuj\u0105 na roli, buduj\u0105 domy. W ka\u017cdej wsi jest taki zestaw wypoczynkowy i nigdy nie wiedzia\u0142am tam kobiety, tylko starszych m\u0119\u017cczyzn… Dziadki spod wiatki. Siedz\u0105, odpoczywaj\u0105, po prostu patrz\u0105 przed siebie spokojnie… M\u0142odszych cz\u0119sto mo\u017cna zobaczy\u0107 przy drodze, jak np. graj\u0105 w gry planszowe. Szok. Niestety, opr\u00f3cz niezaradnych niemot s\u0105 jeszcze pijaki\u2026 Ale to inna historia.<\/p>\n

\"ghana_04\"<\/a><\/p>\n

Wracaj\u0105c do Ghanek\u2026 My\u015bl\u0119, \u017ce nawet tak zapracowane kobiety znajduj\u0105 chwil\u0119 na dbanie o wygl\u0105d i urod\u0119?<\/strong><\/p>\n

Inaczej kobiety w miastach, inaczej na wsiach. No i wiek ma tu du\u017ce znaczenie. Ale je\u015bli m\u00f3wimy wy\u0142\u0105cznie o kobietach mieszkaj\u0105cych na wioskach w p\u00f3\u0142nocnej Ghanie, to wygl\u0105da to tak: o higien\u0119, czysto\u015b\u0107 dba ka\u017cda. K\u0105piel dwa razy dziennie (wody trzeba nanosi\u0107), a jak w ci\u0105gu dnia kto\u015b idzie na jak\u0105\u015b uroczysto\u015b\u0107, to te\u017c wcze\u015bniej si\u0119 k\u0105pie [na zdj\u0119ciu powy\u017cej \u2013\u00a0\u0142azienka]. Gorzej ju\u017c z utrzymaniem porz\u0105dku wko\u0142o, ale to inny temat… [\u015bmiech]. Kobiety na r\u00f3\u017cne okazje – pogrzeby, \u015bluby, niedziela – \u0142adnie si\u0119 ubieraj\u0105. Z pi\u0119knych kolorowych materia\u0142\u00f3w szyj\u0105 d\u0142ugie, dopasowane sukienki, do tego taki sam materia\u0142 zwi\u0105zuj\u0105 na g\u0142owie. Podczas uroczysto\u015bci podziwia\u0142am ich wygl\u0105d \u2013 smuk\u0142e, zgrabne, wyprostowane jak struny, o \u0142ab\u0119dzich szyjach \u2013 oraz gracj\u0119 i lekko\u015b\u0107, z jak\u0105 poruszaj\u0105 si\u0119 w ta\u0144cu. A\u017c trudno uwierzy\u0107, \u017ce to zapracowane matki kilkorga dzieci…<\/p>\n

\"ghana_06\"<\/a><\/p>\n

Zak\u0142adaj\u0105 ozdoby?<\/strong><\/p>\n

Ozdoby miewaj\u0105, ale skromne. Kolczyki obowi\u0105zkowo, dziewczynki to chyba si\u0119 z nimi rodz\u0105 [\u015bmiech], czasami na szyi jaki\u015b \u0142a\u0144cuszek albo koraliki \u2013 bi\u017cuteria robiona z r\u0119cznie malowanego szk\u0142a. Do\u015b\u0107 powszechne jest malowane paznokci, ale raczej nie lakierem, jaki znamy, a farbk\u0105 uzyskan\u0105 z natury. No i wy\u0142\u0105cznie u lewej r\u0119ki! Prawa to \u0142y\u017cka.<\/p>\n

A w\u0142osy?<\/strong>
\nDojrza\u0142e i starsze kobiety zawsze maj\u0105 w\u0142osy wi\u0105zane chustk\u0105 lub zak\u0142adaj\u0105 siatk\u0119 zrobion\u0105 z w\u0142\u00f3czki na szyde\u0142ku. Bo w\u0142osy s\u0105 do\u015b\u0107 nieokie\u0142znane i albo si\u0119 je goli na kr\u00f3ciutko (jak u ma\u0142ych dziewczynek oraz tych, kt\u00f3re chodz\u0105 do szko\u0142y), albo zaplata na milion sposob\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c z u\u017cyciem nitki (u fryzjera, ale cz\u0119\u015bciej jedna drugiej). Plecione fryzury nosz\u0105 m\u0142ode kobiety albo dziewczyny \u2013 te, kt\u00f3re nie chodz\u0105 do szko\u0142y, bo szko\u0142a ma do\u015b\u0107 rygorystyczne standardy. Szczytem ekstrawagancji i nowoczesno\u015bci s\u0105 prostowane w\u0142osy, ale na wsi widzia\u0142am tylko raz takie zjawisko.<\/p>\n

Czy maj\u0105 jaki\u015b spos\u00f3b na zdrowe z\u0119by?<\/strong><\/p>\n

O z\u0119by dbaj\u0105 po swojemu… Cz\u0119sto mo\u017cna zobaczy\u0107, jak kto\u015b \u017cuje kawa\u0142 kija. A to w\u0142a\u015bnie jest mycie z\u0119b\u00f3w. Bo to nie jest taki sobie pierwszy lepszy kij, tylko patyk z drzewa, kt\u00f3re ma soki bakteriob\u00f3jcze. A do tego takim wy\u017cutym kijaszkiem jak nici\u0105 dentystyczn\u0105 mo\u017cna wyczy\u015bci\u0107 wszystkie szczeliny. Bywa, \u017ce stary dziadek w swym u\u015bmiechu ods\u0142ania garnitur jak z porcelany! Nic dziwnego, \u017ce mi\u0119so jest zawsze twarde i niedogotowane. Dla takich siekaczy to drobiazg! [\u015bmiech]. Wiem jednak z innych \u017ar\u00f3de\u0142, \u017ce cho\u0107 ich z\u0119by wydaj\u0105 si\u0119 zdrowe, to nie zawsze tak jest. Trzeba nauczy\u0107 si\u0119 \u017cy\u0107 z b\u00f3lem albo sobie radzi\u0107 swoimi sposobami.<\/p>\n

\"ghana_02\"<\/a><\/p>\n

Na koniec chcia\u0142abym ci\u0119 spyta\u0107 o \u017cycie na gha\u0144skiej wsi w zgodzie z rytmem natury.<\/strong><\/p>\n

Inaczej si\u0119 nie da. Ona wyznacza rytm dnia i roku. Wstaje si\u0119 razem ze s\u0142o\u0144cem, a po jego zachodzie jest czas odpoczynku. Pora sucha ma swoje prawa, deszczowa swoje. Zupe\u0142nie inaczej wygl\u0105da wtedy \u017cycie. Jest pora upraw, czas zbioru i przestoju… Ludzie wykorzystuj\u0105 wszystko, co w przyrodzie mo\u017cna wykorzysta\u0107. Nic si\u0119 nie marnuje, wszystko do czego\u015b s\u0142u\u017cy. A natura w swej wielko\u015bci i dobroci ma wiele. Ona daje, ale czasem te\u017c zabiera. Wichury, gwa\u0142towne burze, no i \u017cmije…<\/p>\n

Gha\u0144czycy maj\u0105 swoje sposoby na odzyskiwanie surowc\u00f3w?<\/strong>
\nRecyklingu to my od nich powinni\u015bmy si\u0119 uczy\u0107 [\u015bmiech]. Kupi\u0142am kiedy\u015b klapki. Ze sk\u00f3ry koziej. Zerkam na podeszw\u0119, a tam jeszcze wida\u0107 bie\u017cnik od opony. Jasne, tyle ich strzela na drodze pod zbyt ob\u0142adowanymi ci\u0119\u017car\u00f3wkami… Czemu maj\u0105 si\u0119 wala\u0107 po rowach? [\u015bmiech]. Z butelek si\u0119 robi bi\u017cuteri\u0119. Przetapia si\u0119 szk\u0142o, wlewa do malusich foremek z bolcem (\u017ceby by\u0142 tunelik), a po zastygni\u0119ciu r\u0119cznie si\u0119 je maluje i nawleka na sznurek lub gumk\u0119. Takich przyk\u0142ad\u00f3w jest wiele. I a\u017c szkoda, \u017ce chi\u0144szczyzna ju\u017c dociera i tam…<\/p>\n

Dzieci, gdy chc\u0105 mie\u0107 zabawk\u0119, nie m\u00f3wi\u0105: \u201emamo, kup mi\u201d, tylko sobie t\u0119 zabawk\u0119 robi\u0105 \u2013 pi\u0142k\u0119 z folii lub szmat, pojazd na kiju, gdzie ko\u0142a s\u0105 z kolby kukurydzy \u2013 oczywi\u015bcie wcze\u015bniej dok\u0142adnie ogryzionej \u2013 albo bawi\u0105 si\u0119, tocz\u0105c metalow\u0105 obr\u0119cz od ko\u0142a roweru. Pi\u0119kny \u015bwiat…<\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119!<\/strong><\/p>\n

Wkr\u00f3tce kolejna rozmowa z Kasi\u0105 Wo\u0142k \u2013 tym razem podpytam j\u0105 o gha\u0144sk\u0105 kuchni\u0119.<\/em><\/p>\n

Wszystkie zdj\u0119cia pochodz\u0105 ze zbioru Katarzyny Wo\u0142k.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mas\u0142o shea ju\u017c na zawsze b\u0119dzie mi si\u0119 kojarzy\u0142o z niezwyk\u0142\u0105 histori\u0105 afryka\u0144skich kobiet, kt\u00f3rych ci\u0119\u017cka praca trwa od \u015bwitu do nocy. Tu znajdziecie wywiad…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1786,142,5,89,72],"tags":[60,95,11,1337,10,97,73,96],"class_list":["post-666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-fair-trade-sprawiedliwy-handel","category-kosmetyki","category-pielegnacja-ciala-i-dloni","category-wywiady","tag-fair-trade","tag-ghana","tag-kosmetyki-ekologiczne","tag-kosmetyki","tag-kosmetyki-naturalne","tag-maslo-shea","tag-rozmowy","tag-wisdap"],"yoast_head":"\nCzyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Mas\u0142o shea ju\u017c na zawsze b\u0119dzie mi si\u0119 kojarzy\u0142o z niezwyk\u0142\u0105 histori\u0105 afryka\u0144skich kobiet, kt\u00f3rych ci\u0119\u017cka praca trwa od \u015bwitu do nocy. Tu znajdziecie wywiad…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-04-24T12:14:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-09T14:37:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"480\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"joanna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"joanna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\"},\"headline\":\"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach\",\"datePublished\":\"2013-04-24T12:14:54+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:37:10+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/\"},\"wordCount\":2108,\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/04\\\/ghana_03.jpg\",\"keywords\":[\"fair trade\",\"Ghana\",\"kosmetyki ekologiczne\",\"kosmetyki i piel\u0119gnacja\",\"kosmetyki naturalne\",\"mas\u0142o shea\",\"rozmowy\",\"WISDAP\"],\"articleSection\":[\"archiwum\",\"Fair Trade - Sprawiedliwy Handel\",\"kosmetyki i piel\u0119gnacja\",\"piel\u0119gnacja cia\u0142a i d\u0142oni\",\"wywiady\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/\",\"name\":\"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/04\\\/ghana_03.jpg\",\"datePublished\":\"2013-04-24T12:14:54+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:37:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/04\\\/ghana_03.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/04\\\/ghana_03.jpg\",\"width\":640,\"height\":480},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/666\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"description\":\"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"width\":1398,\"height\":300,\"caption\":\"organiczni.eu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/organiczni\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/organiczni.eu\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\",\"name\":\"joanna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"joanna\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/organiczni.baranowscy.eu\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu","og_description":"Mas\u0142o shea ju\u017c na zawsze b\u0119dzie mi si\u0119 kojarzy\u0142o z niezwyk\u0142\u0105 histori\u0105 afryka\u0144skich kobiet, kt\u00f3rych ci\u0119\u017cka praca trwa od \u015bwitu do nocy. Tu znajdziecie wywiad…","og_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/","og_site_name":"organiczni.eu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","article_published_time":"2013-04-24T12:14:54+00:00","article_modified_time":"2022-10-09T14:37:10+00:00","og_image":[{"width":640,"height":480,"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"joanna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/"},"author":{"name":"joanna","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73"},"headline":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach","datePublished":"2013-04-24T12:14:54+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:37:10+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/"},"wordCount":2108,"commentCount":1,"publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","keywords":["fair trade","Ghana","kosmetyki ekologiczne","kosmetyki i piel\u0119gnacja","kosmetyki naturalne","mas\u0142o shea","rozmowy","WISDAP"],"articleSection":["archiwum","Fair Trade - Sprawiedliwy Handel","kosmetyki i piel\u0119gnacja","piel\u0119gnacja cia\u0142a i d\u0142oni","wywiady"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/","name":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach - organiczni.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","datePublished":"2013-04-24T12:14:54+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:37:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#primaryimage","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","width":640,"height":480},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/666\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czyimi r\u0119kami powstaje mas\u0142o shea? Opowie\u015b\u0107 o Ghankach"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","name":"organiczni.eu","description":"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny","publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization","name":"organiczni.eu","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","width":1398,"height":300,"caption":"organiczni.eu"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73","name":"joanna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","caption":"joanna"},"sameAs":["https:\/\/organiczni.baranowscy.eu"],"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2013\/04\/ghana_03.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=666"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3688,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/666\/revisions\/3688"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}