{"id":3850,"date":"2015-06-06T00:35:04","date_gmt":"2015-06-05T22:35:04","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=3850"},"modified":"2016-05-18T23:20:06","modified_gmt":"2016-05-18T21:20:06","slug":"co-warto-wiedziec-o-salacie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/co-warto-wiedziec-o-salacie\/","title":{"rendered":"Co warto wiedzie\u0107 o sa\u0142acie?"},"content":{"rendered":"

Je\u015bli sa\u0142ata kojarzy si\u0119 wam tylko z ulubionym daniem modelek i ozdob\u0105 talerza, sp\u00f3jrzcie na to warzywo od innej strony.<\/p>\n

\"salata_0\"<\/a><\/p>\n

Wap\u0144 jest gorzki<\/strong><\/h2>\n

Sa\u0142ata, jak\u0105 dzi\u015b znamy, to wynik kilku tysi\u0119cy lat d\u0105\u017ce\u0144 do wyeliminowania z dzikich odmian tej ro\u015bliny gorzkiego smaku. Odk\u0105d cz\u0142owiek zaj\u0105\u0142 si\u0119 rolnictwem, mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o modyfikacjach genotyp\u00f3w ro\u015blin, cho\u0107 oczywi\u015bcie do XX wieku skala tego zjawiska i tempo uzyskiwania rezultat\u00f3w by\u0142y niewsp\u00f3\u0142miernie mniejsze i wolniejsze od tego, co dzi\u015b mo\u017ce zaproponowa\u0107 nam in\u017cynieria genetyczna.<\/p>\n

Sa\u0142at\u0119 (Lactuca sativa<\/em>), uprawian\u0105 ju\u017c w Staro\u017cytnym Egipcie, pocz\u0105tkowo charakteryzowa\u0142 ostrzejszy smak.<\/strong> Gorycz zawsze nios\u0142a ze sob\u0105 informacj\u0119 o pewnych w\u0142a\u015bciwo\u015bciach ro\u015blin, cennych pod wzgl\u0119dem leczniczym i dietetycznym. Nasza niech\u0119\u0107 do gorzkiego wynika z wrodzonej awersji do ro\u015blin potencjalnie truj\u0105cych. Jednak sporo cennych substancji od\u017cywczych tak\u017ce ma gorzki smak, np. wap\u0144. D\u0105\u017cenie do uzyskania s\u0142odkich odmian sa\u0142aty i innych ro\u015blin doprowadzi\u0142o do usuni\u0119cia z warzyw pewnej ilo\u015bci cennych sk\u0142adnik\u00f3w. Pisze o tym Jo Robinson w \u201eDzikiej stronie jedzenia\u201d<\/a>, swego rodzaju przewodniku po najcenniejszych odmianach warzyw i owoc\u00f3w.<\/p>\n

\"salata_2\"<\/a>
Sa\u0142ata d\u0119bolistna ze sklepu Kooperatywy Dobrze.<\/figcaption><\/figure>\n

Zwyk\u0142a sa\u0142ata jest \u017ar\u00f3d\u0142em m.in. luteiny, betakarotenu, witaminy C, D, E, B6, potasu, wapnia, fosforu, kwasu foliowego.<\/strong> W sa\u0142acie, kt\u00f3r\u0105 wybierzemy wed\u0142ug poni\u017cszych wskaz\u00f3wek, tych cennych sk\u0142adnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 nawet kilka \u2013 kilkana\u015bcie razy wi\u0119cej ni\u017c w zwyk\u0142ej lodowej z supermarketu. Wa\u017cne, aby sa\u0142at\u0119 spo\u017cywa\u0107 z niewielk\u0105 cho\u0107by ilo\u015bci\u0105 zdrowego t\u0142uszczu,\u00a0takim jak oliwa EV, poniewa\u017c np. betakaroten jest rozpuszczalny w t\u0142uszczach i w takiej postaci b\u0119dzie najlepiej przyswojony.<\/p>\n

Sa\u0142at\u0119 poleca si\u0119 m.in. przy schorzeniach uk\u0142adu nerwowego, w tym depresj\u0119, (wit. B6), osobom maj\u0105cym problem z zasypianiem i kobietom w ci\u0105\u017cy (kwas foliowy).\u00a0To warzywo jest bardzo ma\u0142o kaloryczne (15 kilokalorii na porcj\u0119 100 g), nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce uchodzi za pokarm modelek.<\/p>\n

Zdrowa sa\u0142ata \u2013 tylko ekologiczna<\/strong><\/h2>\n

Czy s\u0142yszeli\u015bcie historie o chomikach lub \u017c\u00f3\u0142wiach, kt\u00f3re \u2013 uraczone sa\u0142at\u0105 ze zwyk\u0142ego sklepu \u2013 odchodzi\u0142y na tamten \u015bwiat? Niestety, sa\u0142ata jest warzywem, kt\u00f3re \u0142atwo absorbuje wszelkie zanieczyszczenia, szczeg\u00f3lnie azotany, kt\u00f3re w nadmiarze s\u0105 odpowiedzialne m.in. za wywo\u0142ywanie raka \u017co\u0142\u0105dka czy jelit. S\u0105 to zanieczyszczenia, kt\u00f3rych nie pozb\u0119dziemy si\u0119 za pomoc\u0105 dok\u0142adnego mycia li\u015bci \u2013 st\u0105d moja (i nie tylko) moja rada: je\u015bli chcemy, aby sa\u0142ata s\u0142u\u017cy\u0142a naszemu zdrowiu, kupujmy j\u0105 wy\u0142\u0105cznie z ekoupraw lub uprawiajmy sami.<\/p>\n

\"Zielenina<\/a>
Zielenina uprawiana na naszym balkonie.<\/figcaption><\/figure>\n

Sa\u0142at\u0119 kupuj z g\u0142ow\u0105<\/strong><\/h2>\n

Najpopularniejsze odmiany sa\u0142aty (czyli np. s\u0142odka i krucha lodowa) nie s\u0105 szczeg\u00f3lnie od\u017cywcze (co nie znaczy, \u017ce nie maj\u0105 \u017cadnych warto\u015bci). Je\u015bli zale\u017cy nam na warzywie z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 korzystnych dla nas sk\u0142adnik\u00f3w, kierujmy si\u0119 dwiema podstawowymi zasadami: kolorem li\u015bci i wygl\u0105dem.<\/p>\n

Kolor<\/strong><\/p>\n

Najwi\u0119cej warto\u015bci maj\u0105 li\u015bcie koloru ciemnoczerwonego i fioletowego<\/strong>, nadawanego przez antocyjany, silne przeciwutleniacze, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 m.in. antynowotworowo i obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie krwi.<\/p>\n

Sa\u0142aty (i inne warzywa, np. cykorie) z fioletowymi li\u015b\u0107mi maj\u0105 bardziej wytrawny smak, dlatego warto miesza\u0107 je z odmianami s\u0142odszymi, mo\u017cna te\u017c przygotowa\u0107 sos do sa\u0142aty<\/strong>, kt\u00f3ry prze\u0142amie gorycz (m\u00f3j ulubiony: sok z cytryny, oliwa z oliwek, s\u00f3l, pieprz – u\u017cywam syczua\u0144skiego – oraz rozgnieciony czosnek). Poniewa\u017c nie wszystkie lepsze odmiany sa\u0142aty s\u0105 \u0142atwo dost\u0119pne, mo\u017cna kupi\u0107 nasiona najlepszych odmian i wyhodowa\u0107 je w domu w wersji mini \u2013 na balkonie albo w parapetowym ogr\u00f3dku.<\/p>\n

G\u0142\u00f3wka<\/strong><\/p>\n

Li\u015bcie sa\u0142aty, do kt\u00f3rych dociera \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne, wytwarzaj\u0105 swoisty filtr UV w postaci pigmentu, dla nas cennego sk\u0142adnika od\u017cywczego (przeciwnowotworowego, przeciwzapalnego, a tak\u017ce \u2013 chroni\u0105cego r\u00f3wnie\u017c nas przed negatywnymi skutkami promieni UV<\/strong>). Dlatego li\u015bcie najcenniejsze pod wzgl\u0119dem dietetycznym to te, kt\u00f3re ros\u0142y ze swobodnym dost\u0119pem do promieni s\u0142onecznych.<\/p>\n

Jo Robinson w\u015br\u00f3d najbardziej warto\u015bciowych sa\u0142at wymienia: czerwon\u0105 karbowan\u0105, ciemnozielon\u0105 sa\u0142at\u0119 z lu\u017ano u\u0142o\u017conymi li\u015b\u0107mi, czerwon\u0105 lub ciemnozielon\u0105 sa\u0142at\u0119 mas\u0142ow\u0105 (odmiana Bibb) oraz sa\u0142at\u0119 rzymsk\u0105<\/strong>.<\/p>\n

\"salata_1\"<\/a>
Jasne li\u015bcie sa\u0142aty maj\u0105 mniej warto\u015bci ni\u017c ciemne.<\/figcaption><\/figure>\n

Przechowywanie<\/strong><\/h2>\n

Aby warto\u015bciowa sa\u0142ata, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o nam si\u0119 zdoby\u0107 w dobrym sklepie, nie straci\u0142a swoich cennych w\u0142a\u015bciwo\u015bci, trzeba zapewni\u0107 jej dobre warunki przechowywania (chyba \u017ce zamierzamy j\u0105 zje\u015b\u0107 od razu).<\/p>\n

Jo Robinson zaleca, aby warzywa li\u015bciaste zaraz po przyniesieniu do domu wyk\u0105pa\u0107 w zimnej wodzie (10 minut, aby sa\u0142at\u0119 nawodni\u0107) i wysuszy\u0107, aby pozosta\u0142a woda nie przyspieszy\u0142a wi\u0119dni\u0119cia. Nast\u0119pnie w\u0142o\u017cy\u0107 do torebki foliowej, z kt\u00f3rej usuwamy powietrze, ale w kt\u00f3rej zrobili\u015bmy wcze\u015bniej kilkana\u015bcie mikrodziurek np. ig\u0142\u0105. Tak opakowana sa\u0142ata b\u0119dzie mia\u0142a spowolnion\u0105 wymian\u0119 gazow\u0105, dzi\u0119ki czemu d\u0142u\u017cej zachowa \u015bwie\u017co\u015b\u0107.<\/p>\n

Porwanie li\u015bci sa\u0142aty na kawa\u0142ki spowoduje, \u017ce ro\u015blina wytworzy substancje obronne, r\u00f3wnie\u017c cenne pod wzgl\u0119dem dietetycznym.<\/strong> Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce porwane li\u015bcie szybciej wi\u0119dn\u0105, dlatego nie robimy tego na zapas.<\/p>\n

Info dla alergik\u00f3w<\/strong><\/h2>\n

Sa\u0142ata nale\u017cy do rodziny astrowatych, do kt\u00f3rych zaliczamy m.in. s\u0142onecznik. Sa\u0142ata mo\u017ce uczula\u0107 krzy\u017cowo<\/strong>, gdy kto\u015b ma alergi\u0119 wziewn\u0105 i\/lub pokarmow\u0105 na s\u0142onecznik, trawy, chwasty oraz (kontaktowo) lateks. Znalaz\u0142am informacj\u0119, \u017ce w wypadku zielenin mo\u017cna zneutralizowa\u0107 bia\u0142ka alergizuj\u0105ce za pomoc\u0105 np. gotowania na parze, ale sama nie wyobra\u017cam sobie gotowanej sa\u0142aty.<\/p>\n

Sa\u0142ata jest r\u00f3wnie\u017c wymieniana jako \u017ar\u00f3d\u0142o niklu<\/strong>, dlatego osoby z podejrzeniem alergii na nikiel powinny spo\u017cywa\u0107 j\u0105 ostro\u017cnie.<\/p>\n

\""Dzika<\/a>
„Dzika strona jedzenia”<\/figcaption><\/figure>\n

Wybrana bibliografia<\/strong><\/h2>\n