Nie jestem lekarzem; tekst powsta\u0142 na podstawie fachowych \u017ar\u00f3de\u0142. Do\u0142o\u017cy\u0142am wszelkich stara\u0144, aby informacje tu zawarte by\u0142y zgodne z aktualn\u0105 wiedz\u0105 specjalist\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 nietolerancj\u0105 pokarmow\u0105.<\/strong><\/p>\n Temat nietolerancji pokarmowej jest wa\u017cny dla wszystkich alergik\u00f3w, poniewa\u017c bardzo cz\u0119sto problemy natury alergicznej (odpowiedzi immunologicznej) idzie w parze z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 nieimmunologiczn\u0105. <\/strong><\/p>\n Nietolerancja pokarmowa to wa\u017cki temat w wypadku atopowego zapalenia sk\u00f3ry, poniewa\u017c pewne sk\u0142adniki pokarmowe (zar\u00f3wno naturalne, jak i dodawane do \u017cywno\u015bci) mog\u0105 zaostrza\u0107 objawy AZS.<\/strong><\/p>\n Jest to \u0142\u0105czone to m.in. z nadmiern\u0105 przepuszczalno\u015bci\u0105 jelit, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na przenikanie do krwi \u2013 i ca\u0142ego organizmu \u2013 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych wywo\u0142uj\u0105cych niepo\u017c\u0105dane reakcje. Zar\u00f3wno alergie, jak i nietolerancje pokarmowe mog\u0105 by\u0107 w pewien spos\u00f3b zwi\u0105zane z nieprawid\u0142owym funkcjonowaniem jelit i ich zaburzon\u0105 flor\u0105 bakteryjn\u0105.<\/p>\n Wa\u017cne, aby rodzice niemowl\u0105t, kt\u00f3rzy dopiero przygotowuj\u0105 si\u0119 do rozszerzania diety, mogli w por\u0119 zorientowa\u0107 si\u0119, czy ich dzieci mog\u0105 mie\u0107 alergi\u0119, AZS lub nietolerancj\u0119 pokarmow\u0105, poniewa\u017c w\u00f3wczas rozszerzanie diety powinno opiera\u0107 si\u0119 na bardziej rygorystycznych zasadach.<\/p>\n Przeczytaj:\u00a0Rozszerzanie diety ma\u0142ego alergika<\/a><\/strong><\/p>\n Przede wszystkim zaczn\u0119 od tego, \u017ce nietolerancja pokarmowa nie jest alergi\u0105<\/strong>, a ju\u017c zw\u0142aszcza \u2013 alergi\u0105 op\u00f3\u017anion\u0105, z kt\u00f3r\u0105 jest mylona.<\/p>\n Nietolerancja pokarmowa jest nieimmunologiczn\u0105 niepo\u017c\u0105dan\u0105 reakcj\u0105 organizmu na dany pokarm<\/strong>, nie jest zwi\u0105zana z odpowiedzi\u0105 przeciwcia\u0142 na pojawienie si\u0119 danego sk\u0142adnika pokarmowego.<\/p>\n Nietolerancja pokarmowa mo\u017ce<\/strong> wygl\u0105da\u0107 jak alergia \u2013 mimo to pod\u0142o\u017ce tej reakcji jest inne i sam mechanizm wywo\u0142ywania objaw\u00f3w jest inny.<\/p>\n Przyczyny nietolerancji mog\u0105 by\u0107 bardzo r\u00f3\u017cnorodne, tak jak r\u00f3\u017cnorodne jest samo schorzenie. Wiele wskazuje na czynniki genetyczne, kt\u00f3re le\u017c\u0105 u podstawy np. braku umiej\u0119tno\u015bci organizmu rozk\u0142adania pewnych zwi\u0105zk\u00f3w pokarmowych na sk\u0142adniki od\u017cywcze; m\u00f3wi si\u0119 o predyspozycjach genetycznych uwarunkowanych przynale\u017cno\u015bci\u0105 m.in. do danej rasy. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 wrodzona nietolerancja laktozy, spowodowana brakiem odpowiedniego enzymu trawiennego.<\/p>\n Istniej\u0105 te\u017c przyczyny wt\u00f3rnej nietolerancji, spowodowanej np. przebytymi chorobami (wt\u00f3rna nietolerancja laktozy); takie przypadki mog\u0105 by\u0107 odwracalne.<\/p>\n Jak pisze profesor Kaczmarski:<\/p>\n Przyczyn\u0105 osobniczej nadwra\u017cliwo\u015bci staje si\u0119 wiele substancji pochodzenia naturalnego lub zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych (food additives<\/em>) stosowanych w produkcji, przetwarzaniu i przechowywaniu \u017cywno\u015bci lub dodawanych do produktu ko\u0144cowego (s. 151).<\/p><\/blockquote>\n Dlatego (moim zdaniem i nie tylko) w wypadku os\u00f3b z nietolerancj\u0105 tak du\u017c\u0105 wag\u0119 nale\u017cy przyk\u0142ada\u0107 do samodzielnego przygotowywania posi\u0142k\u00f3w, a ju\u017c szczeg\u00f3lnie \u2013 dla dzieci, kt\u00f3re maj\u0105 znacznie bardziej wra\u017cliwy uk\u0142ad pokarmowy. Wiele dodatk\u00f3w do \u017cywno\u015bci w ma\u0142ej ilo\u015bci jest nieszkodliwych, ale gdy w naszym jedzeniu pojawia si\u0119 wiele gotowych posi\u0142k\u00f3w lub p\u00f3\u0142produkt\u00f3w, ilo\u015b\u0107 konserwant\u00f3w, barwnik\u00f3w itp. mo\u017ce by\u0107 znacz\u0105ca.<\/p>\n Tak naprawd\u0119 ka\u017cdy rodzaj pokarmu mo\u017ce by\u0107 nietolerowany przez nasz organizm.<\/p>\n Pseudoalergia jest to reakcja organizmu na pojawienie si\u0119 danego sk\u0142adnika pokarmu, polegaj\u0105ca na uwolnieniu histaminy z kom\u00f3rek organizmu (pokarmy te nazywa si\u0119 histaminoliberatorami). W wypadku alergii mamy podobne zjawisko, z tym \u017ce do uwolnienia histaminy przyczyniaj\u0105 si\u0119 kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego, kt\u00f3re reaguj\u0105 na pojawienie si\u0119 alergizuj\u0105cego pokarmu.<\/p>\n W wypadku pseudoalergii<\/strong> uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest pomini\u0119ty. Histamina uwolniona w nadmiarowych ilo\u015bciach powoduje objawy podobne do objaw\u00f3w alergii.<\/p>\n Zatrucie histamin\u0105 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do silnego wstrz\u0105su, niebezpiecznego dla \u017cycia:<\/p>\n Reakcje zatrucia histamin\u0105 mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 tak\u017ce po spo\u017cyciu niekt\u00f3rych gatunk\u00f3w ser\u00f3w (ple\u015bniowych). Szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 reakcji popokarmowej jest reakcja anafilaktyczna (pseudoalergiczna?), wyst\u0119puj\u0105ca u cz\u0142owieka po konsumpcji posi\u0142ku, cz\u0119sto z jednoczasowym spo\u017cyciem napoju z grupy histaminoliberator\u00f3w<\/strong> (np. alkoholu) i nast\u0119puj\u0105cym forsownym wysi\u0142kiem fizycznym, np. jogging, p\u0142ywanie (Kaczmarski, s. 153).<\/p><\/blockquote>\n Jak pisze Bo\u017cena Kropka (s. 69), zdrowy cz\u0142owiek<\/strong> mo\u017ce spo\u017cywa\u0107 oko\u0142o 175 mg histaminy na kg masy cia\u0142a dziennie. Alergicy<\/strong>, kt\u00f3rzy cz\u0119sto zmagaj\u0105 si\u0119 jednocze\u015bnie z r\u00f3\u017cnego rodzaju nietolerancjami, powinni ograniczy\u0107 ilo\u015b\u0107 pokarm\u00f3w z histamin\u0105\/wyzwalaj\u0105cych histamin\u0119 do niewielkich ilo\u015bci. \u015arodki ostro\u017cno\u015bci dotycz\u0105 tak\u017ce os\u00f3b z AZS<\/strong>, poniewa\u017c uwolniona histamina mo\u017ce zaostrzy\u0107 objawy sk\u00f3rne.<\/p>\n W pokarmach znajduj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re charakteryzuj\u0105 si\u0119 tzw. aktywno\u015bci\u0105 farmakologiczn\u0105.<\/p>\n Najcz\u0119stszym objawem u os\u00f3b nietoleruj\u0105cych aminy jest b\u00f3l g\u0142owy<\/strong>; mog\u0105 te\u017c wyst\u0105pi\u0107 problemy trawienne oraz o pod\u0142o\u017cu psychicznym (depresyjne) i psychoruchowe. Na temat moich migren i prawdopodobnej przyczynie pisa\u0142am tutaj<\/a>.<\/p>\n Tutal przeczytasz o migrenie i fenyoetyloaminie.<\/a><\/p>\n Nietolerancja kwasu salicylowego<\/strong> (objawiaj\u0105ca si\u0119 gwa\u0142town\u0105 reakcj\u0105<\/strong> w postaci astmy, sinicy, zapa\u015bci naczyniowej, pokrzywki np. po spo\u017cyciu aspiryny) jest o tyle uci\u0105\u017cliwa, \u017ce salicylany wyst\u0119puj\u0105 naturalnie w du\u017cej ilo\u015bci pokarm\u00f3w.<\/p>\n Szacuje si\u0119, \u017ce nietolerancj\u0119 kwasu salicylowego ma nawet co dziesi\u0105ty\u00a0doros\u0142y astmatyk. W wypadku tej nietolerancji zabronione jest przyjmowanie aspiryny i niesteroidowych lek\u00f3w przeciwzapalnych oraz unikanie pokarm\u00f3w zawieraj\u0105cych salicylany (dieta aspirynowa).<\/p>\n Dodatki do \u017cywno\u015bci<\/strong> \u2013 konserwanty, barwniki, polepszacze smaku \u2013 to sk\u0142adnik, kt\u00f3re same w sobie nie maj\u0105 warto\u015bci od\u017cywczych, natomiast poprawiaj\u0105 smak, wygl\u0105d, trwa\u0142o\u015b\u0107 produktu. U wielu alergik\u00f3w wyst\u0119puje nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na te dodatki, kt\u00f3re cz\u0119sto nasilaj\u0105 objawy alergii. Badania przeprowadzone na dzieciach ze stwierdzon\u0105 alergi\u0105 udowodni\u0142y cz\u0119stsze wyst\u0119powanie nietolerancji pokarmowych u tych dzieci ni\u017c u dzieci bez alergii. Co wa\u017cne:<\/p>\n substancje dodatkowe (zw\u0142aszcza barwniki i substancje konserwuj\u0105ce) wydaj\u0105 si\u0119 odgrywa\u0107 wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119\u00a0 przyczynow\u0105 w nadwra\u017cliwo\u015bci niealergicznej u dzieci ni\u017c u doros\u0142ych (Kaczmarski, s. 160).<\/p><\/blockquote>\n Do popularnych dodatk\u00f3w, na kt\u00f3re trzeba zwraca\u0107 uwag\u0119, nale\u017c\u0105: kwas benzoesowy, siarczyny, glutaminian sodu, kwas salicylowy, parabeny, barwniki, azotany, azotyny, kwas cytrynowy.<\/p>\n Dodatki do \u017cywno\u015bci s\u0105 bardzo du\u017cym problemem dietetycznym. Jak pisze Kaczmarski:<\/p>\n Mimo powszechnego stosowania, nie s\u0105 one oboj\u0119tne dla zdrowia ludzkiego<\/strong>, gdy\u017c wywo\u0142uj\u0105 okre\u015blone, niepo\u017c\u0105dane objawy kliniczne niezale\u017cnie od wieku (s. 161).<\/p><\/blockquote>\n Jest to moim zdaniem jednoznaczna przes\u0142anka, aby unika\u0107 \u017cywno\u015bci przetworzonej, zawieraj\u0105cej dodatki w postaci konserwant\u00f3w, barwnik\u00f3w, stabilizator\u00f3w, emulgator\u00f3w itp. Nawet je\u015bli s\u0105 one pochodzenia naturalnego, ale zosta\u0142y dodane<\/strong> do pokarmu, dla wra\u017cliwych os\u00f3b, w tym dzieci, mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 szkodliwe. Nawet kwas askorbinowy dodawany do s\u0142oiczk\u00f3w dla dzieci mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 niepo\u017c\u0105dan\u0105 reakcj\u0119!<\/p>\n Je\u015bli chcecie zna\u0107 moje zdanie, to one po prostu s\u0105 szkodliwe<\/strong>. Cho\u0107by dlatego, \u017ce wszechobecno\u015b\u0107 dodatk\u00f3w do \u017cywno\u015bci wyklucza kontrol\u0119 nad tym, ile faktycznie tych substancji dziennie spo\u017cywamy. Moja rada: trzymajmy si\u0119 z daleka od \u017cywno\u015bci przetworzonej. Nasza rodzina robi to z powodzeniem od lat \u2013 da si\u0119, warto!<\/p>\n Wiele z tych substancji, u\u017cywanych jako dodatki do \u017cywno\u015bci, znajduje si\u0119 naturalnie w po\u017cywieniu. Alergicy z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 pokarmow\u0105 mog\u0105 reagowa\u0107 \u017ale r\u00f3wnie\u017c na te \u017ar\u00f3d\u0142a np. glutaminianu sodu.<\/p>\n To reakcje zachodz\u0105ce w wyniku wrodzonej lub nabytej nietolerancji zwi\u0105zanej z metabolizmem, czyli przemian\u0105 materii.<\/p>\n To zatrucia pokarmowe, wywo\u0142ane obecno\u015bci\u0105 w pokarmie niepo\u017c\u0105danych toksyn, pochodz\u0105cych np. z grzyb\u00f3w i ple\u015bni (alfatoksyny) oraz endo- i egzotoksyn, pochodz\u0105cych od bakterii (np. jad kie\u0142basiany, salmonella). Objawiaj\u0105 si\u0119 zaburzeniami gastrycznymi: biegunk\u0105, wymiotami, niestrawno\u015bci\u0105. Jest to do\u015b\u0107 powszechne zjawisko, prawdopodobnie ka\u017cdy z nas cierpia\u0142 cho\u0107 raz na zatrucie pokarmowe. W moim mniemaniu nale\u017ca\u0142oby to zaliczy\u0107 do naturalnych reakcji obronnych organizmu na substancje truj\u0105ce.<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 nietolerancji pokarmowych wynika z uwarunkowa\u0144 genetycznych.<\/p>\n Obecnie w Polsce wszystkie noworodki s\u0105 obj\u0119te programem wykrywania fenyloketonurii<\/strong>, dzi\u0119ki czemu chorob\u0119 t\u0119 mo\u017cna wychwyci\u0107 na bardzo wczesnym etapie \u017cycia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 jednak nietolerancji jest wykrywana \u00a0dopiero na podstawie objaw\u00f3w (a czasem \u2013 nie jest wykrywana wcale ze wzgl\u0119du na niewystarczaj\u0105co jasne objawy).<\/p>\n Przyjmuje si\u0119, \u017ce na celiaki\u0119 cierpi co najmniej 1% ludzko\u015bci.<\/p>\n U niemowl\u0105t najcz\u0119stsz\u0105 nietolerancj\u0105 pokarmow\u0105 jest nietolerancja laktozy (wynika to z diety tak ma\u0142ego dziecka), cz\u0119sto jest to nietolerancja chwilowa. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w nietolerancji pokarmowych jest diagnozowana w p\u00f3\u017aniejszym wieku (w wypadku nietolerancji laktozy ma to tak\u017ce zwi\u0105zek z uwarunkowaniem genetycznym \u2013 zanikaniu zdolno\u015bci trawienia laktozy w wieku doros\u0142ym).<\/p>\n Bardzo trudno jednoznacznie okre\u015bli\u0107, ile dzieci cierpi na nietolerancj\u0119 pokarmow\u0105, poniewa\u017c rodzaje tych reakcji s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cne i daj\u0105 objawy w r\u00f3\u017cnym wieku.<\/p>\n Czujno\u015bci\u0105 powinni wykaza\u0107 si\u0119 rodzice dzieci z podejrzeniem alergii i AZS – w ich wypadku pewne sk\u0142adniki pokarmowe (naturalne i dodawane w procesie produkcji) mog\u0105 powodowa\u0107 wzmocnienie objaw\u00f3w alergicznych i atopowego zapalenia sk\u00f3ry.<\/strong><\/p>\n Spektrum objaw\u00f3w nietolerancji pokarmowej jest bardzo du\u017ce, w dodatku cz\u0119sto nie jest \u0142atwo rozstrzygn\u0105\u0107, czy ma si\u0119 do czynienia z nietolerancj\u0105, czy alergi\u0105.<\/p>\n W diagnostyce nietolerancji pokarmowych przewa\u017ca metoda objawowa \u2013 podejrzenie nietolerancji ostatecznie potwierdza si\u0119 lub obala za pomoc\u0105 prowokacji pokarmowej. Pewne badania mog\u0105 u\u0142atwi\u0107 rozpoznanie takiej choroby (np. celiaki\u0119<\/a> mo\u017cna w pewnym stopniu potwierdzi\u0107 za pomoc\u0105 badania genetycznego, enzymatycznego, histopatologicznego; nietolerancj\u0119 laktozy potwierdza si\u0119 m.in. testem wodorowym i testem Kerry’ego; nietolerancj\u0119 monocukr\u00f3w – fruktozy, glikozy, galaktozy – bada si\u0119 za pomoc\u0105 oznaczania ich obecno\u015bci w kale).<\/p>\n Istniej\u0105 testy laboratoryjne, kt\u00f3re wed\u0142ug ich producent\u00f3w, wykrywaj\u0105 niekt\u00f3re nietolerancje pokarmowe, np. MRT<\/a>. Po przejrzeniu wynik\u00f3w moich i syna mam pewne w\u0105tpliwo\u015bci, czy w naszym wypadku nietolerancje pokarmowe zosta\u0142y wykryte \u2013 moje migreny ust\u0105pi\u0142y po odstawieniu kawy, kt\u00f3rej test nie wykaza\u0142, a przecie\u017c jest to klasyczna posta\u0107 nietolerancji farmakologicznej. Wiele test\u00f3w nazywa si\u0119 testami nietolerancji, ale po przyjrzeniu si\u0119 dok\u0142adnie opisom okazuje si\u0119, \u017ce chodzi o alergie op\u00f3\u017anione – na przyk\u0142ad Food Detective, ImuPro.<\/strong> Zawsze nale\u017cy dopyta\u0107 o zakres diagnostyczny takiego testu, zanim wyda si\u0119 na niego ci\u0119\u017ckie pieni\u0105dze.<\/p>\n Leczenie nietolerancji pokarmowej to chyba nie jest dobre okre\u015blenie, poniewa\u017c w przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci nie mo\u017cna wp\u0142yn\u0105\u0107 na aktywno\u015b\u0107 tej choroby inaczej ni\u017c poprzez podporz\u0105dkowanie si\u0119 jej \u2013 przez ca\u0142e \u017cycie. Tylko wyeliminowanie szkodz\u0105cych nam substancji pozwala na unikni\u0119cie objaw\u00f3w nietolerancji. W pewnych wypadkach mo\u017cna wspiera\u0107 si\u0119 enzymami trawiennymi (np. przy nietolerancji laktozy).<\/p>\n Wszystkie w\u0105tpliwo\u015bci nale\u017cy skonsultowa\u0107 z lekarzem zajmuj\u0105cym si\u0119 dzieckiem<\/strong> – pediatr\u0105, alergologiem, gastroenterologiem. W ci\u0119\u017ckich przypadkach oraz w okoliczno\u015bciach, gdy nie mo\u017cna dociec, co jest \u017ar\u00f3d\u0142em niepo\u017c\u0105danej reakcji organizmu na pokarm, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 wspomagaj\u0105ce leczenie farmakologiczne (np. lekami antyhistaminowymi). Zazwyczaj wystarczy ustali\u0107 odpowiedni\u0105 diet\u0119 wykluczaj\u0105c\u0105 pokarmy szkodz\u0105ce dziecku, bywa jednak, \u017ce jest potrzeba skonsultowania si\u0119 z dietetykiem<\/strong> w celu rozpisania\u00a0pe\u0142nowarto\u015bciowego menu dziecka.<\/p>\n Nietolerancja pokarmowa nie jest alergi\u0105 pokarmow\u0105, poniewa\u017c reakcja organizmu na dany pokarm nie anga\u017cuje uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Mechanizm nietolerancji mo\u017cna w skr\u00f3cie okre\u015bli\u0107 jako nieprawid\u0142ow\u0105 reakcj\u0119 organizmu na pokarm wynikaj\u0105c\u0105 z nadwra\u017cliwo\u015bci na pewne substancje lub z braku mo\u017cliwo\u015bci przyswojenia\/strawienia tych substancji.<\/strong> Reakcj\u0105 organizmu mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno pseudoalergia \u2013 zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w przypominaj\u0105cych reakcj\u0119 alergiczn\u0105 IgE-zale\u017cn\u0105: duszno\u015b\u0107, pokrzywka, katar, w tym nawet wstrz\u0105s podobny do anafilaktycznego \u2013 jak i zatrucie pokarmowe, a tak\u017ce reakcje op\u00f3\u017anione i d\u0142ugotrwa\u0142e: b\u00f3l g\u0142owy (migrena), czasem nieodwracalne zmiany w organizmie: uszkodzenie organ\u00f3w wewn\u0119trznych (w\u0105troby), a tak\u017ce przewlek\u0142e problemy psychoruchowe (nadpobudliwo\u015b\u0107, ADHD).<\/p>\n Przyczyny wi\u0119kszo\u015bci rodzaj\u00f3w nietolerancji pokarmowej le\u017c\u0105 w uwarunkowaniach genetycznych<\/strong> (np. fenyloketonuria), czasem zwi\u0105zanych z przynale\u017cno\u015bci\u0105 do rasy (dotyczy to zw\u0142aszcza laktozy). Nietolerancja pokarmowa zwi\u0105zana z brakiem odpowiednich enzym\u00f3w trawiennych mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce zwi\u0105zana z czasow\u0105 niezdolno\u015bci\u0105 organizmu do produkowania tych enzym\u00f3w, wtedy m\u00f3wimy o nietolerancji wt\u00f3rnej, kt\u00f3ra mo\u017ce by\u0107 odwracalna.<\/p>\n Poniewa\u017c nietolerancje pokarmowe s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane pod wzgl\u0119dem mechanizm\u00f3w reakcji, wydaje mi si\u0119, \u017ce wrzucanie ich do jednego worka utrudnia przeci\u0119tnemu pacjentowi zrozumienie, na czym polega ich istota.<\/p>\n Dla mnie, jako mamy alergik\u00f3w, najwa\u017cniejsz\u0105 informacj\u0105 jest fakt, \u017ce wiele os\u00f3b cierpi\u0105cych na alergi\u0119 przejawia r\u00f3wnie\u017c nieimmunologiczn\u0105 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 pokarmow\u0105 na pewne sk\u0142adniki pokarm\u00f3w<\/strong>. Dlatego alergicy powinni uwa\u017ca\u0107 na produkty spo\u017cywcze, kt\u00f3re zawieraj\u0105 histamin\u0119 lub wywo\u0142uj\u0105 jej wyrzut, a tak\u017ce na produkty przetworzone, wzbogacone o dodatki \u2013 konserwanty, ulepszacze, barwniki itp. Cz\u0119sto nasilaj\u0105 one objawy alergii i dzia\u0142aj\u0105 niekorzystnie na ca\u0142y organizm.<\/p>\n Do poczytania<\/strong><\/p>\n http:\/\/www.mlecznewsparcie.pl\/2015\/02\/nietolerancja-laktozy\/<\/a><\/p>\n http:\/\/www.celiakia.pl\/celiakia\/<\/a><\/p>\n Czas na temat, w kt\u00f3rym jak rzadko liczy si\u0119 precyzyjno\u015b\u0107. Dlaczego? Poniewa\u017c wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c widz\u0119, s\u0142ysz\u0119, czytam, \u017ce nawet osoby maj\u0105ce du\u017c\u0105 styczno\u015b\u0107 z…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3262,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[270,583,582,17,2],"tags":[597,219,598,599,584,279,594,115,283,103,589,600,596,588,281,595,586,587,590,585,282],"class_list":["post-3259","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-alergia","category-alergia-2","category-nietolerancja-pokarmowa","category-o-jedzeniu","category-slowo-od-autora","tag-azot","tag-azs","tag-celiakia","tag-dodatki-do-zywnosci","tag-dopamina","tag-fenyloetyloamina","tag-fenyloketonuria","tag-gluten","tag-histamina","tag-kawa","tag-kofeina","tag-konserwanty","tag-laktoza","tag-metyloksantyny","tag-migrena","tag-nietolerancja-laktozy","tag-norepiferyna","tag-serotonina","tag-teobromina","tag-tryptamina","tag-tyramina"],"yoast_head":"\n![\"nietolerancja_pokarmowa\"](\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/nietolerancja_pokarmowa2.png\")
<\/a><\/p>\n\n
Co to jest nietolerancja pokarmowa?<\/strong><\/h2>\n
\n
Przyczyny wyst\u0119powania nietolerancji pokarmowej<\/strong><\/h2>\n
Kt\u00f3re pokarmy mog\u0105 powodowa\u0107 reakcje nietolerancji?<\/strong><\/h2>\n
\n
Co to jest pseudoalergia?<\/strong><\/h2>\n
\n
\n
Co to s\u0105 reakcje farmakologiczne?<\/strong><\/h2>\n
\n
<\/a>\n
\n
Co to s\u0105 reakcje biochemiczne?<\/strong><\/h2>\n
\n
Co to s\u0105 reakcje toksyczne lub wynikaj\u0105ce z zanieczyszcze\u0144 mikrobiologicznych?<\/strong><\/h2>\n
Czy to dotyczy mojego dziecka?<\/strong><\/h2>\n
Najcz\u0119stsze objawy nietolerancji<\/strong><\/h2>\n
\n
Diagnostyka i leczenie<\/strong><\/h2>\n
Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n
Bibliografia<\/strong><\/h2>\n
\n