{"id":3057,"date":"2014-12-31T00:46:36","date_gmt":"2014-12-30T23:46:36","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=3057"},"modified":"2018-07-14T12:20:37","modified_gmt":"2018-07-14T10:20:37","slug":"czy-boraks-jest-ekologiczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/","title":{"rendered":"Czy boraks jest ekologiczny?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i oczywi\u015bcie rozs\u0105dnie (trzymam go zawsze w zamkni\u0119tym, opisanym opakowaniu, wysoko \u2013 na szafce pod sufitem, gdzie dzieci nie si\u0119gn\u0105). W domu mam dwoje dzieci, dlatego sprawdzi\u0142am dok\u0142adnie, czy boraks mo\u017ce by\u0107 dla nich niebezpieczny i w jakiej postaci.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Przeczytaj: <\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a title=\"Tabletki do zmywarki \u2013 przepis i test\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=1338\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ekologiczne tabletki do zmywarki &#8211; przepis<\/a><\/li>\n<li><a title=\"Proszek do prania \u2013 przepis\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=1392\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Proszek do prania &#8211; przepis<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 gotowych \u201emocnych\u201d detergent\u00f3w (np. tych do czyszczenie muszli klozetowej) jest znacznie bardziej niebezpieczna dla otoczenia ni\u017c boraks. Zebra\u0142am na to kilka dowod\u00f3w.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3060\" aria-describedby=\"caption-attachment-3060\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3060\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\" alt=\"Czy boraks jest ekologiczny?\" width=\"640\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny-600x400.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3060\" class=\"wp-caption-text\">Czy boraks jest ekologiczny?<\/figcaption><\/figure>\n<p><!--more--><\/p>\n<h2><strong>Co to jest boraks?<\/strong><\/h2>\n<p>Tetraboran sodu (<em>sodium tetraborate decahydrate<\/em>, czteroboran sodu dziesi\u0119ciowodny, tetraboran disodu), najcz\u0119\u015bciej u\u017cywany w pracach domowych, ma wz\u00f3r chemiczny\u00a0<strong>Na<sub>2<\/sub>B<sub>4<\/sub>O<sub>7<\/sub>\u221910H<sub>2<\/sub>O<\/strong> i jest krystalicznym cia\u0142em sta\u0142ym, bezbarwnym, wietrzej\u0105cym na powietrzu i s\u0142abo rozpuszczalnym w wodzie, w kt\u00f3rej tworzy s\u0142abo zasadowy roztw\u00f3r \u2013 pH 9,2 (prawie niezale\u017cne od st\u0119\u017cenia).<\/p>\n<p>Ten boraks, kt\u00f3rego u\u017cywamy w domu, jest uwodniony. Zawarto\u015b\u0107 pierwiastka boru w boraksie uwodnionym wynosi 11,4% (w kwasie bornym \u2013 17,5%).<\/p>\n<figure id=\"attachment_3059\" aria-describedby=\"caption-attachment-3059\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Borax_crystals.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3059\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Borax_crystals.jpg\" alt=\"Boraks (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikipedia, brak praw autorskich).\" width=\"640\" height=\"500\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Borax_crystals.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Borax_crystals-300x234.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/Borax_crystals-600x469.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3059\" class=\"wp-caption-text\">Boraks (\u017ar\u00f3d\u0142o: Wikipedia, brak praw autorskich).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Mo\u017ce by\u0107 otrzymywany m.in. z minera\u0142\u00f3w kornitu i boraksu. Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 boraksu jest boraks rodzimy Na<sub>2<\/sub>[B<sub>4<\/sub>O<sub>5<\/sub>(OH)<sub>4<\/sub>]\u22198H<sub>2<\/sub>O. Nazwa boraks pochodzi prawdopodobnie z j\u0119zyka arabskiego (od s\u0142owa \u201ebia\u0142y\u201d). Pierwsze odkryte z\u0142o\u017ca by\u0142y w Tybecie, na dnie wyschni\u0119tego jeziora, sk\u0105d Arabowie sprowadzali go Szlakiem Jedwabnym w VIII wieku n.e. W XV wieku by\u0142 importowany do Europy (wyr\u00f3b szk\u0142a) z Azji (gdzie u\u017cywano go do produkcji ceramiki). W powszechnym u\u017cyciu boraks jest stosunkowo kr\u00f3tko \u2013 w XIX wieku odkryto nowe z\u0142o\u017ca boraksu: we W\u0142oszech, Turcji i Ameryce, dzi\u0119ki czemu boraks stania\u0142 i upowszechni\u0142 si\u0119.<\/p>\n<p>Zastosowanie boraksu jest wszechstronne: zar\u00f3wno w przemy\u015ble (szklarski, ceramiczny, kosmetyczny), jak i rzemio\u015ble (lutowanie) oraz przy produkcji \u015brodk\u00f3w pior\u0105cych oraz w laboratoriach chemicznych (substancja buforowa). W medycynie niekonwencjonalnej stosuje si\u0119 go w leczeniu m.in. grzybicy i artretyzmu (<a href=\"http:\/\/www.health-science-spirit.com\/borax.htm\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tu wi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w<\/a>), mimo \u017ce w powszechnym mniemaniu jest to trucizna. W wielu krajach jego sprzeda\u017c jest zabroniona, a w Polsce chyba do\u015b\u0107 trudno kupi\u0107 boraks o przeznaczeniu spo\u017cywczym. W wielu ma\u015bciach leczniczych znajdziemy za to kwas borowy (wy\u017csze st\u0119\u017cenie boru), ale to ju\u017c inna historia. Dodajmy, \u017ce bor to pierwiastek \u015bladowy, naturalnie obecny w naszym \u015brodowisku i diecie. Jest niezb\u0119dny do funkcjonowania naszego organizmu, m.in. do prawid\u0142owego dysponowania wapniem i magnezem (zapobiega wydalaniu tych pierwiastk\u00f3w z moczem) oraz jest istotny w gospodarce hormonalnej.<\/p>\n<h2><strong>Zastosowanie boraksu w domu<\/strong><\/h2>\n<p>Ten minera\u0142 mo\u017ce nam naprawd\u0119 u\u0142atwi\u0107 pranie i sprz\u0105tanie. Mo\u017cliwo\u015bci jego wykorzystania s\u0105 wszechstronne, sama stosuj\u0119 go do produkcji tabletek do zmywarki i proszku do prania. Jego konkretnym w\u0142a\u015bciwo\u015bciom po\u015bwi\u0119c\u0119 kiedy\u015b osobny tekst, teraz tylko w skr\u00f3cie:<\/p>\n<figure id=\"attachment_3058\" aria-describedby=\"caption-attachment-3058\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/boraks_0.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3058\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/boraks_0.jpg\" alt=\"Boraks.\" width=\"640\" height=\"427\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/boraks_0.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/boraks_0-300x200.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/boraks_0-600x400.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3058\" class=\"wp-caption-text\">Boraks.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Boraks znakomicie sprawdza si\u0119 w czyszczeniu r\u00f3\u017cnych powierzchni np. w \u0142azience, przydaje si\u0119 tak\u017ce do szorowania piekarnika. Likwiduje zapachy (np. moczu), odstrasza niechciane owady, przed\u0142u\u017ca \u017cycie kwiatom ci\u0119tym, wybiela pranie, zmi\u0119kcza wod\u0119, udra\u017cnia rury\u2026 Wi\u0119cej zastosowa\u0144 znajdziecie np. <a href=\"http:\/\/wtwoimdomu.com\/?zastosowanie-boraksu,51\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tu<\/a>\u00a0i <a href=\"http:\/\/www.ekorodzice.pl\/10-zastosowan-boraksu,51,52,990.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tu<\/a>.<\/p>\n<h2><strong>Czy boraks jest \u017cr\u0105cy?<\/strong><\/h2>\n<p>Takie pytanie zada\u0142 pewien czytelnik, kt\u00f3ry dzi\u0119ki wpisaniu owej frazy w Google trafi\u0142 na nasz\u0105 stron\u0119. Nie, boraks nie jest \u017cr\u0105cy w tym sensie, \u017ce bezpo\u015bredni kontakt z t\u0105 substancj\u0105 nie \u201ewy\u017cre\u201d nam sk\u00f3ry, nie wypali oczu. Natomiast dzia\u0142a dra\u017cni\u0105co na sk\u00f3r\u0119, oczy i drogi oddechowe, dlatego nie nale\u017cy go w\u0105cha\u0107, a tak\u017ce trzeba przechowywa\u0107 go w zamkni\u0119tym pojemniku (poza tym \u0142atwo wietrzeje). Nie jest potrzebna \u017cadna ochrona dr\u00f3g oddechowych, je\u015bli pomieszczenie, w kt\u00f3rym u\u017cywamy boraksu, ma prawid\u0142ow\u0105 wentylacj\u0119. Zaleca si\u0119 u\u017cywanie r\u0119kawic i okular\u00f3w ochronnych.<\/p>\n<p>Zacytuj\u0119<strong> kart\u0119 charakterystyki boraksu <\/strong>na temat podra\u017cnienia oczu:<\/p>\n<blockquote><p><strong>Kontakt z oczami<\/strong><\/p>\n<p>P\u0142uka\u0107 oczy du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 wody przez co najmniej 10-15 minut, przy szeroko odchylonej powiece, aby zapewni\u0107 wyp\u0142ukanie ca\u0142ej powierzchni mi\u0119dzy okiem a powiek\u0105. Je\u017celi podra\u017cnienie nie ust\u0119puje do 30 minut skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p><\/blockquote>\n<p>Oraz na temat podra\u017cnienia dr\u00f3g oddechowych:<\/p>\n<blockquote><p><strong>Wdychanie<\/strong><\/p>\n<p>W razie zatrucia inhalacyjnego wyprowadzi\u0107 poszkodowanego z miejsca nara\u017cenia, je\u017celi podra\u017cnienie nie ust\u0119puje skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem.<\/p><\/blockquote>\n<p>Je\u015bli dosz\u0142oby do spo\u017cycia boraksu, pierwsza pomoc wygl\u0105da nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n<blockquote><p><strong>Spo\u017cycie<\/strong><\/p>\n<p>W razie spo\u017cycia pi\u0107 du\u017co wody w celu rozrzedzenia produktu w \u017co\u0142\u0105dku, je\u015bli podra\u017cnienie nie ust\u0119puje, skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. (\u2026)<\/p>\n<p>Obserwacja jest wymagana w przypadku spo\u017cycia mniej ni\u017c 9 g tetraboranu sodu. W przypadku po\u0142kni\u0119cia ponad 9 g, nale\u017cy podawa\u0107 p\u0142yny i kontrolowa\u0107 prac\u0119 nerek. P\u0142ukanie \u017co\u0142\u0105dka zalecane jest tylko u pacjent\u00f3w z objawami.<\/p><\/blockquote>\n<p>W wypadku uwolnienia si\u0119 wi\u0119kszej ilo\u015bci boraksu zaleca si\u0119 po prostu zebranie go do pojemnika z zaznaczeniem, \u017ce trzeba unika\u0107 wdychania opar\u00f3w (dzia\u0142a dra\u017cni\u0105co na uk\u0142ad oddechowy) oraz wzniecania py\u0142\u00f3w. Nale\u017cy te\u017c zapewni\u0107 odpowiedni\u0105 wentylacj\u0119 pomieszczenia i oczy\u015bci\u0107 miejsce, gdzie boraks si\u0119 wysypa\u0142, zwyk\u0142ym \u015brodkiem myj\u0105cym.<\/p>\n<p>Podczas moich r\u00f3\u017cnych prac domowych zdarzy\u0142o mi si\u0119 pow\u0105cha\u0107 boraks \u2013 wra\u017cenie jest nieprzyjemne, natomiast w ma\u0142ych ilo\u015bciach produkt nie powinien wyrz\u0105dzi\u0107 krzywdy.<\/p>\n<p>Jakkolwiek badania na zwierz\u0119tach wykazuj\u0105, \u017ce toksyczna dawka boraksu jest naprawd\u0119 du\u017ca w przeliczeniu na kilogram masy cia\u0142a, <strong>zaleca si\u0119, aby unika\u0142y go kobiety ci\u0119\u017carne.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Toksyczno\u015b\u0107 boraksu wyliczona za pomoc\u0105 warto\u015bci LD50<\/strong> (czyli po jej podaniu po\u0142owa badanych szczur\u00f3w zmar\u0142a) dla boraksu bezwodnego wynosi:<\/p>\n<ul>\n<li>LD50 (doustnie, szczur): 4500\u20135000 mg\/kg,<\/li>\n<li>LD50 (sk\u00f3ra, kr\u00f3lik) &gt; 10 000 mg\/kg,<\/li>\n<li>LD50 (wdychanie, szczur): &gt;2,0 mg\/l.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W przeliczeniu na cz\u0142owieka (toksyczna dawka doustna):<\/p>\n<ul>\n<li>10 kg: 45\u00a0000 mg = 45 g,<\/li>\n<li>50 kg: 225\u00a0000 mg = 225 g,<\/li>\n<li>70 kg:\u00a0315 000 mg = 315 g.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Jako kontrast cz\u0119sto zestawia si\u0119 warto\u015b\u0107 LD50 soli, kt\u00f3ra wynosi 3000 mg\/kg.<\/p>\n<h2><strong>Czy boraks powoduje bezp\u0142odno\u015b\u0107?<\/strong><\/h2>\n<p>Badania przeprowadzone na zwierz\u0119tach wskazuj\u0105, \u017ce boraks mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 szkodliwie na p\u0142\u00f3d w \u0142onie matki oraz oddzia\u0142ywa\u0107 na p\u0142odno\u015b\u0107 organizm\u00f3w m\u0119skich. Ca\u0142y diabe\u0142 tkwi w szczeg\u00f3\u0142ach, czyli dawce. Poni\u017csze informacje zaczerpn\u0119\u0142am z karty charakterystyki (pogrubienia moje):<\/p>\n<blockquote><p>Badania na zwierz\u0119tach (szczur, mysz, pies) wykaza\u0142y, \u017ce podawanie wysokich dawek produktu wp\u0142ywa na rozrodczo\u015b\u0107 i funkcje j\u0105der.<\/p>\n<p><strong>NOAEL [poziom niewywo\u0142uj\u0105cy daj\u0105cych si\u0119 zaobserwowa\u0107 szkodliwych skutk\u00f3w]<\/strong> = 9,6 mgB\/kg (szczur).<\/p>\n<p>Badania na zwierz\u0119tach (szczur, mysz, pies) wykaza\u0142y, \u017ce podawanie wysokich dawek produktu powoduje wady rozwojowe p\u0142odu \u2013 utrat\u0119 wagi, zmiany szkieletu.<\/p>\n<p><strong>Dzia\u0142anie rakotw\u00f3rcze:<\/strong> brak odznak dzia\u0142ania rakotw\u00f3rczego u myszy (kwas borowy).<\/p>\n<p><strong>Dzia\u0142anie mutagenne:<\/strong> brak dzia\u0142ania mutagennego (kwas borowy).<\/p>\n<p>Badania epidemiologiczne wykaza\u0142y <strong>brak wzrostu chor\u00f3b p\u0142uc u os\u00f3b zawodowo nara\u017conych na chroniczne dzia\u0142anie py\u0142\u00f3w kwasu borowego i boranu sodu.<\/strong> Badania epidemiologiczne <strong>nie wykaza\u0142y wp\u0142ywu na rozrodczo\u015b\u0107<\/strong> u os\u00f3b zawodowo nara\u017conych na chroniczne dzia\u0142anie py\u0142\u00f3w boran\u00f3w oraz wykaza\u0142y <strong>brak dzia\u0142ania dla og\u00f3\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa<\/strong> w przypadku wysokiego nara\u017cenia na borany w \u015brodowisku.<\/p><\/blockquote>\n<p>Tak wi\u0119c u\u017cywanie boraksu jako \u015brodka czyszcz\u0105cego nie powinno stwarza\u0107 zagro\u017cenia dla p\u0142odno\u015bci cz\u0142owieka (ale zaleca si\u0119, aby kobiety w ci\u0105\u017cy go unika\u0142y).<\/p>\n<h2><strong>Czy boraks jest ekologiczny?<\/strong><\/h2>\n<p>Zacznijmy od okre\u015blenia, co to znaczy ekologiczny. Wyr\u00f3\u017cniam trzy podstawowe kryteria ekologiczno\u015bci produkt\u00f3w: <strong>spos\u00f3b pozyskiwania\/powstawania, bezpiecze\u0144stwo u\u017cytkowania i spos\u00f3b utylizacji<\/strong>. W wypadku boraksu sprawa jest do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cona ze wzgl\u0119du na powszechne \u2013 a nieprawdziwe \u2013 mity naros\u0142e wok\u00f3\u0142 tego minera\u0142u, spowodowane mieszaniem nazw i poj\u0119\u0107. To, co wa\u017cne w wypadku czystego boru lub kwasu bornego, nie ma odniesienia do boraksu uwodnionego. W tym tek\u015bcie staram si\u0119 uporz\u0105dkowa\u0107 wiedz\u0119 na temat boraksu \u2013 tetraboranu sodu (<em>sodium tetraborate decahydrate<\/em>, czteroboranu sodu dziesi\u0119ciowodnego, tetraboranu disodu).<\/p>\n<ol>\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\"> Czy jest pozyskiwany w spos\u00f3b niezagra\u017caj\u0105cy ludziom i \u015brodowisku<\/span>?<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142a boraksu s\u0105 naturalne (m.in. dna sezonowych jezior), cho\u0107 mo\u017cna pozyskiwa\u0107 ten zwi\u0105zek chemiczny w spos\u00f3b syntetyczny z innych substancji zawieraj\u0105cych bor. Boraks wydobywany ze \u017ar\u00f3de\u0142 naturalnych jest oczyszczany (proces rekrystalizacji).<\/p>\n<figure id=\"attachment_3063\" aria-describedby=\"caption-attachment-3063\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3063\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals.jpg\" alt=\"Kopalnia boraksu, Rio Tinto, Kalifornia (zdj\u0119cie Google Maps).\" width=\"640\" height=\"608\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals-300x285.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals-600x570.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3063\" class=\"wp-caption-text\">Kopalnia boraksu, Rio Tinto, Kalifornia (zdj\u0119cie Google Maps).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Trudno nazwa\u0107 wydobycie z\u0142\u00f3\u017c ekologicznym sposobem pozyskiwania surowc\u00f3w. W wypadku boraksu s\u0105 to kopalnie odkrywkowe, znacz\u0105co zmieniaj\u0105ce takie parametry otoczenia, jak cho\u0107by krajobraz. Podczas wydobycia i rafinacji boraksu zu\u017cywa si\u0119 du\u017ce ilo\u015bci wody.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3064\" aria-describedby=\"caption-attachment-3064\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3064\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals2.jpg\" alt=\"Kopalnia boraksu, Rio Tinto, Kalifornia (zdj\u0119cie Google Maps).\" width=\"640\" height=\"592\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals2.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals2-300x278.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/riotintominerals2-600x555.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3064\" class=\"wp-caption-text\">Kopalnia boraksu, Rio Tinto, Kalifornia (zdj\u0119cie Google Maps).<\/figcaption><\/figure>\n<p><a href=\"http:\/\/www.riotinto.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kopalnia boraksu w Stanach Zjednoczonych Rio Tinto<\/a> (Dolina \u015amierci, Kalifornia) chlubi si\u0119 zr\u00f3wnowa\u017conym zarz\u0105dzaniem oraz szukaniem rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re zmniejszy\u0142yby wp\u0142yw wydobycia surowc\u00f3w na \u015brodowisko. Niestety, znalaz\u0142am \u017ar\u00f3d\u0142o m\u00f3wi\u0105ce o \u0142amaniu praw pracowniczych przez t\u0119 firm\u0119 (<a href=\"http:\/\/londonminingnetwork.org\/2010\/04\/rio-tinto-a-shameful-history-of-human-and-labour-rights-abuses-and-environmental-degradation-around-the-globe\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kliknij<\/a>), co z kolei stawia pod znakiem zapytania wiarygodno\u015b\u0107 w innych aspektach.<\/p>\n<figure id=\"attachment_3061\" aria-describedby=\"caption-attachment-3061\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kestelek.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3061\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kestelek.jpg\" alt=\"Kopalnia boraksu, Kestelek, Turcja (zdj\u0119cie Google Maps).\" width=\"640\" height=\"516\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kestelek.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kestelek-300x242.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kestelek-600x484.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3061\" class=\"wp-caption-text\">Kopalnia boraksu, Kestelek, Turcja (zdj\u0119cie Google Maps).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Najwi\u0119ksze pok\u0142ady boru znajduj\u0105 si\u0119 w Turcji, kt\u00f3ra jest obecnie najwi\u0119kszym eksporterem tego surowca i producentem m.in. boraksu. Tureckie kopalnie (Bigadi\u00e7,\u00a0Emet,\u00a0Kestelek,\u00a0K\u0131rka) s\u0105 gigantyczne i przynosz\u0105 ogromne dochody. Tak du\u017ce przedsi\u0119biorstwa generuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c zanieczyszczenia \u015brodowiska i cho\u0107 poziom zanieczyszczenia rzek, jezior i w\u00f3d gruntowych borem wg bada\u0144 z 2013 roku nie jest alarmuj\u0105cy, stwierdzono obecno\u015b\u0107 tego pierwiastka wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c normalna w organizmach wodnych (<a href=\"http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3758818\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">&#8222;Invisible Face of Boron Pollution in Fluvial Ecosystem: The Level in the Tissues of Sentinel and Nectonic Organisms&#8221;<\/a>).<\/p>\n<figure id=\"attachment_3062\" aria-describedby=\"caption-attachment-3062\" style=\"width: 640px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kirka.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-3062 size-full\" src=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kirka.jpg\" alt=\"Kopalnia boraksu, K\u0131rka, Turcja (zdj\u0119cie Google Maps).\" width=\"640\" height=\"477\" srcset=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kirka.jpg 640w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kirka-300x224.jpg 300w, https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/kopalnia_boru_kirka-600x447.jpg 600w\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/a><figcaption id=\"caption-attachment-3062\" class=\"wp-caption-text\">Kopalnia boraksu, Kirka, Turcja (zdj\u0119cie Google Maps).<\/figcaption><\/figure>\n<p>Pozostaje jeszcze kwestia \u015bladu w\u0119glowego. Aby boraks dotar\u0142 do polskiego domu, musi te\u017c przemierzy\u0107 kilka tysi\u0119cy kilometr\u00f3w \u2013 czy to z Rumunii, czy z W\u0142och, czy Turcji. Jednak wobec niewyobra\u017calnej skali przemys\u0142u wydobywczego, kt\u00f3ry jest \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszcze\u0144, a sam poch\u0142ania energi\u0119 i do przetw\u00f3rstwa wykorzystuje znaczne ilo\u015bci wody, taki \u015blad w\u0119glowy znaczy niewiele.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Czy jego u\u017cycie nie jest szkodliwe dla ludzi i \u015brodowiska?<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>O tym pisa\u0142am wy\u017cej \u2013 <strong>jego szkodliwo\u015b\u0107 jest mniejsza ni\u017c powszechnie u\u017cywanej soli<\/strong>. Poniewa\u017c \u0142\u0105czy si\u0119 go z zaburzeniem p\u0142odno\u015bci i wp\u0142ywem na p\u0142\u00f3d (cho\u0107 dost\u0119pne badania w du\u017cej mierze skupiaj\u0105 si\u0119 na kwasie borowym, nie boraksie), nale\u017cy przestrzega\u0107 zasad bezpiecze\u0144stwa podczas u\u017cywania boraksu. W niewielkich ilo\u015bciach, nawet u\u017cywany codziennie, nie jest zagro\u017ceniem dla ludzi i zwierz\u0105t.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li><span style=\"text-decoration: underline;\">Czy jego utylizacja nie jest gro\u017ana dla ludzi i \u015brodowiska?<\/span><\/li>\n<\/ol>\n<p>Utylizacja boraksu w wypadku proszku do prania czy kostek do zmywarki wi\u0105\u017ce si\u0119 ze sp\u0142ukaniem go do \u015bciek\u00f3w. W Warszawie nasze \u015bcieki s\u0105 przesy\u0142ane do oczyszczalni Czajka (<a href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/zanim-scieki-trafia-do-rzeki-o-oczyszczalni-czajka\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tu relacja z wizyty w Czajce<\/a>), sk\u0105d woda \u2013 czystsza ni\u017c pierwotnie pobierana z Wis\u0142y &#8211; p\u0142ynie z powrotem do rzeki. Warszawskie \u015bcieki nie dostaj\u0105 si\u0119 do w\u00f3d gruntowych. W innych miejscach mo\u017ce by\u0107 inaczej, dlatego przytaczam informacje na temat przedostawania si\u0119 boraksu do \u015brodowiska i zagro\u017ce\u0144 z tego p\u0142yn\u0105cych.<\/p>\n<p>Dane na podstawie karty informacyjnej:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<blockquote><p>Bor naturalnie wyst\u0119puje w wodzie morskiej, w st\u0119\u017ceniu ok. 5 mg\/B\/l oraz s\u0142odkiej wodzie w st\u0119\u017ceniu 0,01\u20130,4 mg\/B\/l. W rozcie\u0144czonych wodnych roztworach wyst\u0119puje g\u0142\u00f3wnie w postaci niezdysocjowanego kwasu borowego.<\/p><\/blockquote>\n<\/li>\n<li>\n<blockquote><p>Bor jest podstawowym pierwiastkiem \u015bladowym dla wzrostu ro\u015blin. W du\u017cych dawkach mo\u017ce by\u0107 szkodliwy dla ro\u015blin. Nie dopuszcza\u0107 do dostania si\u0119 do w\u00f3d, \u015bciek\u00f3w lub gleby.<\/p><\/blockquote>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>M\u00f3j komentarz: wydaje mi si\u0119, \u017ce u\u017cywanie boraksu w warunkach domowych nie jest w stanie zaszkodzi\u0107 planecie. Warto zawsze pami\u0119ta\u0107, aby u\u017cywa\u0107 tylko takiej dawki proszku, kt\u00f3ra jest wystarczaj\u0105ca.<\/p>\n<p>Dawki toksyczne w \u015brodowisku wodnym:<\/p>\n<p><strong>Ryby:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><em>Gambusia affinis<\/em> LC50: 5600 mg\/l\/96 h (substancja badana: kwas borowy),<\/li>\n<li><em>Limanda limanda<\/em> LC50: 74 mg\/l\/96 h (substancja badana: czteroboran sodu),<\/li>\n<li><em>Oncorhyncus mykkis<\/em> LC50: 88 mg B\/l\/24 dni; LC50 = 54 mg B\/l\/32 dni (substancja badana:<\/li>\n<li>czteroboran sodu),<\/li>\n<li><em>Caratus auratus<\/em> LC50: 65 mg B\/l\/7 dni; LC50= 71 mg B\/l\/3 dni (substancja badana:<\/li>\n<li>czteroboran sodu).<strong>Skorupiaki:<\/strong><\/li>\n<li><em>Daphnia magna<\/em> EC50: 242 mg B\/l\/24 h (substancja badana: czteroboran sodu),<\/li>\n<li><em>Chironomus riparius<\/em> LC50= 278 mg B\/kg\/28 d (substancja badana: kwas borowy).<strong>Algi:<\/strong><\/li>\n<li><em>Desmodesmus subspicatus<\/em> EC10; 24 mg B\/96 h (substancja badana: czteroboran sodu)<\/li>\n<li><strong>Stopie\u0144 zagro\u017cenia w\u00f3d: Substancja nieznacznie ska\u017caj\u0105ca wod\u0119.<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Boraks u\u017cywany w warunkach domowych<\/strong> &#8211; a wi\u0119c w niewielkich dawkach (nawet gdyby wszyscy w Waszym mie\u015bcie nagle zacz\u0119li u\u017cywa\u0107 boraksu) <strong>nie powinien by\u0107 niebezpieczny dla \u015brodowiska<\/strong>. Cho\u0107by dlatego, \u017ce badania w\u00f3d wok\u00f3\u0142 kopalni tego minera\u0142u (gdzie przetwarza si\u0119 setki tysi\u0119cy\u00a0ton boraksu rocznie) wskaza\u0142y na jedynie podwy\u017cszon\u0105 obecno\u015b\u0107 boru w rzekach czy organizmach \u017cywych.<\/p>\n<h2><strong>Podsumowanie<\/strong><\/h2>\n<p>Czy boraks jest ekologiczny? Cho\u0107 \u0142ama\u0142am sobie nad tym pytaniem g\u0142ow\u0119 przez kilka dni, nie umiem odpowiedzie\u0107 na to pytanie. A raczej \u2013 podsumowuj\u0105c ca\u0142e swoje dochodzenie mam ochot\u0119 powiedzie\u0107: <strong>nie, nie jest ekologiczny, bo skala wydobycia tego minera\u0142u nie ma szans nie degradowa\u0107 \u015brodowiska<\/strong>. To nieosi\u0105galne, aby pozyskiwanie bogactw naturalnych odbywa\u0142o si\u0119 bez ogromnych koszt\u00f3w dla przyrody.<\/p>\n<p>Czy w takim razie mo\u017cna jakkolwiek zbilansowa\u0107 wady i zalety boraksu pod wzgl\u0119dem bycia eko?<\/p>\n<p>Czy pozyskiwanie i u\u017cywanie boraksu (sody oczyszczonej czy jakiegokolwiek innego minera\u0142u itp.) jest bardziej ekologiczne ni\u017c kupowanie detergent\u00f3w? <strong>Tak!<\/strong> Przede wszystkim dlatego, \u017ce boraks \u2013 u\u017cywany zgodnie z przeznaczeniem \u2013 jest bezpieczny i skuteczny. Jego utylizacja tak\u017ce nie powoduje zagro\u017cenia dla \u015brodowiska \u2013 oczywi\u015bcie m\u00f3wi\u0119 o ilo\u015bciach u\u017cywanych w domu.<\/p>\n<p>Je\u015bli szanujemy planet\u0119 i jest dla nas wa\u017cne, jak gospodarujemy jej bogactwami, <strong>szanujmy r\u00f3wnie\u017c wszystko, co od niej otrzymujemy. Nie tylko jedzenie, wod\u0119 i naturalne tekstylia, tak\u017ce minera\u0142y.<\/strong> U\u017cywajmy ich rozs\u0105dnie, zapoznajmy si\u0119 z zasadami wykorzystywania boraksu w domu, sypmy go tyle, ile trzeba. Chocia\u017c jest bardzo tani, kosztuje nasz\u0105 planet\u0119 znacznie wi\u0119cej, ni\u017c my\u015blimy.<\/p>\n<p><strong>Gdzie kupi\u0107 boraks?<\/strong><\/p>\n<p>Na przyk\u0142ad <a href=\"https:\/\/www.drogeria-ekologiczna.pl\/search?controller=search&amp;orderby=position&amp;orderway=desc&amp;search_query=boraks\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">w Drogerii Ekologicznej<\/a>.<\/p>\n<p><strong>Do poczytania:<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/drogeria-ekologiczna.pl\/boraks-to-boraks.html\">http:\/\/drogeria-ekologiczna.pl\/boraks-to-boraks.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.who.int\/water_sanitation_health\/dwq\/wsh0304_54\/en\/index6.html\">http:\/\/www.who.int\/water_sanitation_health\/dwq\/wsh0304_54\/en\/index6.html<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.amara.pl\/uploads\/catalogerfiles\/boraks\/Boraks%20karta%20charakterystyki%202014_10.pdf\">http:\/\/www.amara.pl\/uploads\/catalogerfiles\/boraks\/Boraks%20karta%20charakterystyki%202014_10.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/chemiaonline.w.interia.pl\/nieorganiczne\/sole.html#Na2B4O7\">http:\/\/chemiaonline.w.interia.pl\/nieorganiczne\/sole.html#Na2B4O7<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www2.mz.gov.pl\/wwwmz\/index?mr=&amp;ms=&amp;ml=pl&amp;mi=&amp;mx=0&amp;mt=&amp;my=&amp;ma=2605\">http:\/\/www2.mz.gov.pl\/wwwmz\/index?mr=&amp;ms=&amp;ml=pl&amp;mi=&amp;mx=0&amp;mt=&amp;my=&amp;ma=2605<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/webmineral.com\/data\/Borax.shtml#.VJ1oCV4AAA\">http:\/\/webmineral.com\/data\/Borax.shtml#.VJ1oCV4AAA<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/npic.orst.edu\/factsheets\/borictech.pdf\">http:\/\/npic.orst.edu\/factsheets\/borictech.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3758818\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC3758818\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.merckmillipore.com\/PL\/pl\/product\/Tetraboran-disodowy%2C-dekahydrat,MDA_CHEM-106303#anchor_Product%20Information\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.merckmillipore.com\/PL\/pl\/product\/Tetraboran-disodowy%2C-dekahydrat,MDA_CHEM-106303#anchor_Product Information<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.coel.krakow.pl\/data\/technical_info\/70\/Sodu_tetraboran.pdf\">http:\/\/www.coel.krakow.pl\/data\/technical_info\/70\/Sodu_tetraboran.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.economy.gov.tr\/upload\/sectoralreports\/Mining.pdf\">http:\/\/www.economy.gov.tr\/upload\/sectoralreports\/Mining.pdf<\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.boren.gov.tr\/en\">http:\/\/www.boren.gov.tr\/en<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i oczywi\u015bcie rozs\u0105dnie (trzymam go&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[313,47,61],"tags":[224,535,1358,252,48,534,536],"class_list":["post-3057","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekodylematy","category-ekosprzatanie","category-ekoslownik","tag-boraks","tag-czteroboran-sodu-dziesieciowodny","tag-ekodylematy","tag-ekologiczne-pranie","tag-ekologiczne-sprzatanie","tag-sodium-tetraborate-decahydrate","tag-tetraboran-disodu"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-12-30T23:46:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-07-14T10:20:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"640\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"427\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"joanna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"joanna\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\"},\"headline\":\"Czy boraks jest ekologiczny?\",\"datePublished\":\"2014-12-30T23:46:36+00:00\",\"dateModified\":\"2018-07-14T10:20:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/\"},\"wordCount\":2571,\"commentCount\":16,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\",\"keywords\":[\"boraks\",\"czteroboran sodu dziesi\u0119ciowodny\",\"ekodylematy\",\"ekologiczne pranie\",\"ekologiczne sprz\u0105tanie\",\"sodium tetraborate decahydrate\",\"tetraboran disodu\"],\"articleSection\":[\"ekodylematy\",\"ekosprz\u0105tanie\",\"ekos\u0142ownik\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/\",\"name\":\"Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\",\"datePublished\":\"2014-12-30T23:46:36+00:00\",\"dateModified\":\"2018-07-14T10:20:37+00:00\",\"description\":\"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2014\\\/12\\\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg\",\"width\":640,\"height\":427,\"caption\":\"Czy boraks jest ekologiczny?\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/czy-boraks-jest-ekologiczny\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy boraks jest ekologiczny?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"description\":\"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#organization\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2018\\\/01\\\/logo_duze.png\",\"width\":1398,\"height\":300,\"caption\":\"organiczni.eu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/organiczni\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/organiczni.eu\\\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\",\"name\":\"joanna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"joanna\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/organiczni.baranowscy.eu\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/baranowscy.eu\\\/wordpress\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu","description":"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu","og_description":"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...","og_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/","og_site_name":"organiczni.eu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","article_published_time":"2014-12-30T23:46:36+00:00","article_modified_time":"2018-07-14T10:20:37+00:00","og_image":[{"width":640,"height":427,"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"joanna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/"},"author":{"name":"joanna","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73"},"headline":"Czy boraks jest ekologiczny?","datePublished":"2014-12-30T23:46:36+00:00","dateModified":"2018-07-14T10:20:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/"},"wordCount":2571,"commentCount":16,"publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","keywords":["boraks","czteroboran sodu dziesi\u0119ciowodny","ekodylematy","ekologiczne pranie","ekologiczne sprz\u0105tanie","sodium tetraborate decahydrate","tetraboran disodu"],"articleSection":["ekodylematy","ekosprz\u0105tanie","ekos\u0142ownik"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/","name":"Czy boraks jest ekologiczny? - organiczni.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","datePublished":"2014-12-30T23:46:36+00:00","dateModified":"2018-07-14T10:20:37+00:00","description":"Czy boraks jest ekologiczny? W kilku swoich przepisach polecam boraks jako znakomity, ekologiczny \u015brodek, m.in. odka\u017caj\u0105cy. U\u017cywam go naprawd\u0119 d\u0142ugo i...","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#primaryimage","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","width":640,"height":427,"caption":"Czy boraks jest ekologiczny?"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/czy-boraks-jest-ekologiczny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy boraks jest ekologiczny?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","name":"organiczni.eu","description":"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny","publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization","name":"organiczni.eu","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","width":1398,"height":300,"caption":"organiczni.eu"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73","name":"joanna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a59b1be4fa5d200ee0af0ba4bbcdb691da1d589b419bae23d7aa5a15d820e28e?s=96&d=identicon&r=g","caption":"joanna"},"sameAs":["https:\/\/organiczni.baranowscy.eu"],"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/czy_boraks_jest_ekologiczny.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3057"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8360,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3057\/revisions\/8360"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}