{"id":1814,"date":"2014-01-05T17:47:57","date_gmt":"2014-01-05T16:47:57","guid":{"rendered":"http:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=1814"},"modified":"2022-10-09T16:40:00","modified_gmt":"2022-10-09T14:40:00","slug":"pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/","title":{"rendered":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105"},"content":{"rendered":"

Odk\u0105d przeczyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJe\u015b\u0107 przyzwoicie\u201d Karen Duve<\/a>, moje wyobra\u017cenie o istnieniu \u015bwiata szcz\u0119\u015bliwych kur\/kr\u00f3w leg\u0142o w gruzach. Autorka bra\u0142a udzia\u0142 w akcjach uwalniania drobiu z ferm i przy tej okazji mog\u0142a por\u00f3wna\u0107, jak wygl\u0105da ch\u00f3w klatkowy z chowem ekologicznym. Co z tego, \u017ce ptaki maj\u0105 wolny wybieg, skoro kur s\u0105 tysi\u0105ce i do wyj\u015bcia z kurnika przedostanie si\u0119 mo\u017ce kilkaset? (Wed\u0142ug zapewnie\u0144 pewnego polskiego hodowcy zielonon\u00f3\u017cek jego kury maj\u0105 \u0142atwy dost\u0119p do kilku wyj\u015b\u0107 z kurnika, \u201ea ile z nich z tego korzysta \u2013 nikt nie sprawdza\u201d \u2013 \u015bmia\u0142 si\u0119 nieco z mojego pytania). <\/span><\/p>\n

A krowy z logo Demeter \u2013 czy\u017c nie s\u0105 tak samo wykorzystywane do produkcji mleka jak te \u201eprzemys\u0142owe\u201d?<\/span><\/p>\n

\"wymiona\"<\/a>
Krowie mleko tylko dla ciel\u0105t?<\/figcaption><\/figure>\n

To oczywi\u015bcie nie koniec rozterek. Mi\u0119so, nabia\u0142, produkty sk\u00f3rzane oraz odzwierz\u0119ce \u2013 to wszystko jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszej codzienno\u015bci, kultury. Podobnie jak dzikie zwierz\u0119ta w cyrku czy zoo.<\/p>\n

Wierz\u0119, \u017ce ludzie nie s\u0105 z gruntu \u017ali i dzisiejszy \u015bwiat wygl\u0105da jak wygl\u0105da, bo ludzie s\u0105 nie\u015bwiadomi cierpienia, kt\u00f3re istnieje za murami ferm. \u0141a\u0144cuch towarowo-us\u0142ugowy jest tak d\u0142ugi, \u017ce konsument \u2013 odseparowany od pierwotnego produktu \u2013 nie ma poj\u0119cia, jak wygl\u0105da hodowla zwierz\u0105t.\u00ad\u00ad Ale to si\u0119 \u2013 powoli, bo powoli \u2013 zmienia.<\/p>\n

\"1404471_10151999255749140_1823725929_o\"<\/a><\/p>\n

Empatia<\/b><\/p>\n

Stowarzyszenie Empatia<\/a> jest organizacj\u0105 dzia\u0142aj\u0105c\u0105 na rzecz upowszechniania wiedzy na temat weganizmu, w praktyce jego cz\u0142onkowie zajmuj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c edukowaniem spo\u0142ecze\u0144stwa w zakresie praw zwierz\u0105t. Weganizm jest przecie\u017c \u015bwiadomym wyborem wynikaj\u0105cym z decyzji, b\u0119d\u0105cej z kolei konsekwencj\u0105 wiedzy. Idea niejedzenia produkt\u00f3w pochodzenia zwierz\u0119cego (w tym miodu), nienoszenia ubra\u0144 pochodzenia zwierz\u0119cego (w tym we\u0142ny), nieu\u017cywanie kosmetyk\u00f3w testowanych na zwierz\u0119tach lub zawieraj\u0105cych sk\u0142adniki pochodzenia zwierz\u0119cego (w tym wosk pszczeli i lanolina)\u00a0opiera si\u0119 na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce krzywdzenie zwierz\u0105t\u00a0 (zadawanie im cierpienia i zabijanie) nie jest usprawiedliwione, gdy\u017c \u2013 przeciwnie do lwa zabijaj\u0105cego gazel\u0119 na sawannie \u2013 mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru.<\/p>\n

\"1461808_10152033675919140_1093089760_n\"<\/a><\/p>\n

Porozmawia\u0142am na ten temat z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 ze Stowarzyszenia Empatia<\/strong>, przez kilka lat jego prezesk\u0105, dzi\u015b cz\u0142onkini\u0105 zarz\u0105du. \u2013 Nazwa naszego stowarzyszenia m\u00f3wi sama za siebie, chcemy wzbudza\u0107 empati\u0119 wobec innych istot, nie tylko ludzi, ale tak\u017ce zwierz\u0105t pozaludzkich, szczeg\u00f3lnie tych hodowanych na mi\u0119so, mleko czy jajka. Nasze dzia\u0142ania s\u0105 skierowane na konsument\u00f3w, u\u015bwiadamiamy tych, kt\u00f3rzy kupuj\u0105, nie zajmujemy si\u0119 hodowcami. Staramy si\u0119 tak\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 na polskie prawo. W tej chwili jest szansa na nowelizacj\u0119 ustawy o ochronie zwierz\u0105t, kt\u00f3ra wyeliminowa\u0142aby hodowle zwierz\u0105t na futra, a tak\u017ce wykorzystywanie zwierz\u0105t w cyrkach w naszym kraju.<\/p>\n

Dzikie, domowe i te trzecie<\/b><\/p>\n

\u2013 Cho\u0107 w artykule 1. Ustawy o ochronie zwierz\u0105t jest zapisane: \u201ezwierz\u0119 nie jest rzecz\u0105\u201d, to tak naprawd\u0119 ma\u0142o kto my\u015bli o tych zwierz\u0119tach, kt\u00f3re hodujemy i systematycznie zabijamy \u2013 m\u00f3wi Kasia Biernacka. \u2013 Zajmujemy si\u0119 naszymi domowymi pupilami, przywi\u0105zujemy si\u0119 do nich, dbamy o nie, my\u015blimy o ich potrzebach i rozumiemy ich uczucia. Ale te zwierz\u0119ta, kt\u00f3re przychodz\u0105 na \u015bwiat, aby spe\u0142ni\u0107 nasze zachcianki i umrze\u0107, nie mieszcz\u0105 si\u0119 w naszym wyobra\u017ceniu istot, kt\u00f3re tak samo czuj\u0105, my\u015bl\u0105, chc\u0105 \u017cy\u0107, jak nasi domowi ulubie\u0144cy. Tak jak widzimy pewne podobie\u0144stwo mi\u0119dzy nami a kotami czy psami, tak odmawiamy tego podobie\u0144stwa \u2013 zdolno\u015bci do my\u015blenia, emocji, odczuwania cierpienia \u2013 zwierz\u0119tom, kt\u00f3re rodz\u0105 si\u0119, aby sta\u0107 si\u0119 produktem.<\/p>\n

\"171\"<\/a><\/p>\n

Rzeczywi\u015bcie, my\u015bl\u0119 sobie, \u017ce wiele os\u00f3b wzrusza si\u0119 losem bezdomnego kotka czy pieska, mo\u017ce nawet interesuje si\u0119 gin\u0105cymi gatunkami w Puszczy Amazo\u0144skiej czy Afryce, ale hodowla przemys\u0142owa zwierz\u0105t jest ma\u0142o atrakcyjna jako temat rozmy\u015bla\u0144. W ko\u0144cu wydaje nam si\u0119, \u017ce krowy czy kury raczej nie wygin\u0105, maj\u0105 swoje \u201edomy\u201d i g\u0142odne nie chodz\u0105. Kasia Biernacka przeciwstawia si\u0119 tym stereotypom: \u2013 Szczeg\u00f3lnie w hodowli przemys\u0142owej miejsce, gdzie zwierz\u0119ta mieszkaj\u0105 \u2013 np. kury w klatkach czy \u015bwinie przebywaj\u0105ce ogromn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia w kojcach porodowych \u2013 trudno nazwa\u0107 \u201edomem\u201d. Z jedzeniem te\u017c jest r\u00f3\u017cnie, szczeg\u00f3lnie w wypadku chowu ma\u0142ych zwierz\u0105t, takich jak kury czy norki, spada znaczenie pojedynczego zwierz\u0119cia, bo jego cena by\u0142a niska, a zast\u0105pienie kolejnym zwierz\u0119ciem te\u017c nie b\u0119dzie kosztowne. Do tego, w jednej fermie mamy par\u0119 do parudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy zwierz\u0105t i par\u0119 os\u00f3b z obs\u0142ugi \u2013 w takich warunkach opieka weterynaryjna to czysta fikcja, nie tylko dlatego, \u017ce si\u0119 nie op\u0142aca, ale dlatego, \u017ce po prostu nie da rady obs\u0142u\u017cy\u0107 tych wszystkich zwierz\u0105t. Tak wi\u0119c zwierz\u0119ta choruj\u0105 (pilnuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie profilaktyki chor\u00f3b wirusowych, \u017ceby ca\u0142e stado nie umar\u0142o, bo to faktycznie by\u0142by szok ekonomiczny dla w\u0142a\u015bciciela), a niekt\u00f3re choroby mog\u0105 uniemo\u017cliwi\u0107 jedzenie. Przycinanie dziob\u00f3w kurom, \u017ceby si\u0119 nie dzioba\u0142y w t\u0142oku, to okaleczenie, kt\u00f3re nieraz wi\u0105\u017ce si\u0119 z trudno\u015bci\u0105 w pobieraniu pokarmu albo chronicznym b\u00f3lem, kt\u00f3ry zniech\u0119ca do pobierania pokarmu.<\/p>\n

Pytam Kasi, sk\u0105d si\u0119 bierze takie my\u015blenie, \u017ce zwierz\u0119ta hodowlane nie potrzebuj\u0105 naszej pomocy.<\/p>\n

\u2013 Jest du\u017ca zas\u0142ona informacyjna. Wielu rzeczy po prostu nie wiemy, 99% ludzi nie by\u0142o na fermie i nie wie, jak to wygl\u0105da. Ludzie nie ogl\u0105daj\u0105 zak\u0142ad\u00f3w produkcyjnych, w dodatku mamy w sobie tak\u0105 ufno\u015b\u0107 do cywilizacji \u2013 wierzymy, \u017ce jest czym\u015b dobrym i nie dopuszcza do z\u0142ych rzeczy. A przecie\u017c w Polsce dopiero niedawno wprowadzono zakaz bicia dzieci!<\/p>\n

No tak, do tego 40% Polak\u00f3w dalej s\u0105dzi, \u017ce bicie dzieci jest dobre.<\/p>\n

\"82\"<\/a><\/p>\n

To moja prywatna sprawa<\/b><\/p>\n

Ludzie uwa\u017caj\u0105, \u017ce tak jak chowanie potomstwa jest spraw\u0105 prywatn\u0105, tak i w traktowanie zwierz\u0105t nie powinien wtr\u0105ca\u0107 si\u0119 nikt z zewn\u0105trz. Tymczasem z wielu powod\u00f3w tak nie jest.<\/p>\n

\u2013 We\u017amy cho\u0107by fermy, gdzie hoduje si\u0119 zwierz\u0119ta na futra\u2013 m\u00f3wi Kasia. \u2013 Pierwszym, najwa\u017cniejszym powodem, dlaczego fermy s\u0105 z\u0142e, jest fakt traktowania ich bezbronnych mieszka\u0144c\u00f3w jak przedmioty, jak przysz\u0142e produkty. A przecie\u017c zwierz\u0119 nie jest rzecz\u0105. Na fermach dziej\u0105 si\u0119 takie rzeczy, \u017ce te miejsca s\u0105 zagro\u017ceniem dla \u015brodowiska, produkuj\u0105 mn\u00f3stwo zanieczyszcze\u0144 i nikt nie chce mie\u0107 ich w swojej okolicy, poniewa\u017c przera\u017aliwie \u015bmierdz\u0105. A w naszym kraju ferm jest sporo, co wynika z zakaz\u00f3w hodowania zwierz\u0105t na futra w innych krajach.<\/p>\n

(Tu przeczytacie wi\u0119cej o fermach futerkowych i faktycznym traktowaniu \u017cyj\u0105cych tam zwierz\u0105t<\/a>, zw\u0142aszcza raport \u201eDrapie\u017cny biznes. Konsekwencje hodowli norek w Polsce dla zwierz\u0105t, ludzi i \u015brodowiska\u201d<\/a>)<\/p>\n

Pora\u017caj\u0105ca jest te\u017c dychotomia w naszym my\u015bleniu o zwierz\u0119tach hodowlanych, co jest usankcjonowane prawnie. Kura mieszkaj\u0105ca na fermie ma do swojej dyspozycji powierzchni\u0119 mniej wi\u0119cej kartki A4. \u2013 To mniej ni\u017c ma m\u00f3j kot w transporterku, a przecie\u017c nie trzyma\u0142abym w nim kota przez ca\u0142y dzie\u0144 \u2013 m\u00f3wi Kasia. \u2013 Podejrzewam, \u017ce kura jest nawet bardziej ruchliwa, a musi sp\u0119dza\u0107 w takiej klatce ca\u0142e \u017cycie\u2026 kt\u00f3re notabene trwa zwykle rok lub dwa lata, bo p\u00f3\u017aniej jej trzymanie przestaje si\u0119 op\u0142aca\u0107. Zreszt\u0105 warunki ferm tak\u017ce wynikaj\u0105 z oszcz\u0119dno\u015bci \u2013 zwierz\u0119tom nie da si\u0119 wi\u0119cej, ni\u017c wymaga tego prawo, bo liczy si\u0119 ka\u017cda z\u0142ot\u00f3wka.<\/p>\n

Dobre \u017cycie, z\u0142a \u015bmier\u0107<\/b><\/p>\n

Zada\u0142am Kasi dwa wa\u017cne dla mnie pytania. Po pierwsze, co, je\u015bli chcemy\/musimy je\u015b\u0107 mi\u0119so, ale trudno nam si\u0119 pogodzi\u0107 z faktami, jak zwierz\u0119ta s\u0105 traktowane. S\u0105 przecie\u017c miejsca, gdzie zwierz\u0119ta \u017cyj\u0105 dobrze. Po drugie, produkty odzwierz\u0119ce takie jak we\u0142na mog\u0105 pochodzi\u0107 ze \u017ar\u00f3de\u0142, co do kt\u00f3rych mamy pewno\u015b\u0107, \u017ce zwierz\u0119ta \u017cy\u0142y w zgodzie ze swoj\u0105 natur\u0105 (np. tradycyjny wypas owiec).\u00a0\u00a0 Katarzyna odpowiedzia\u0142a stanowczo: \u2013 Nawet je\u015bli zwierz\u0119ta maj\u0105 dobre warunki, to tylko dop\u00f3ty, dop\u00f3ki przynosz\u0105 zysk. Kiedy s\u0105 ju\u017c niewydajne, zostaj\u0105 zabite.<\/p>\n

To fakt, nawet w \u201eszcz\u0119\u015bliwych\u201d gospodarstwach \u201eszcz\u0119\u015bliwe\u201d zwierz\u0119ta nie umieraj\u0105 naturalnie, bo to si\u0119 nie op\u0142aca. My\u015bl\u0119, \u017ce to samo dotyczy kr\u00f3w z logo Demeter, kt\u00f3re s\u0105 hodowane na mleko. Podobno dba si\u0119 o nie jak o domowych pupili, leczy homeopati\u0105, zapewnia komfortowe warunki. A zarazem zmusza do nienaturalnej produkcji mleka, kt\u00f3re kiedy\u015b si\u0119 ko\u0144czy. I co wtedy?<\/p>\n

\u201eUb\u00f3j zwierz\u0105t wymaga szczeg\u00f3lnej staranno\u015bci i uwagi. Trzeba mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce ca\u0142e\u00a0przetw\u00f3rstwo mi\u0119sa rozpoczyna si\u0119 z [chwil\u0105] \u015bmierci istoty \u017cywej i jej duszy. Wzgl\u0119dy\u00a0etyczne i moralne wymagaj\u0105 takiego traktowania zwierz\u0105t podczas transportu i uboju, by\u00a0stres, strach, pragnienie i b\u00f3l ograniczy\u0107 na ile jest to tylko mo\u017cliwe. D\u0142ugo\u015b\u0107 transportu\u00a0nale\u017cy skraca\u0107 na tyle, na ile jest to mo\u017cliwe, dlatego te\u017c zwierz\u0119ta powinny by\u0107 ubijane w\u00a0regionie, w kt\u00f3rym by\u0142y chowane\u201d \u2013 wyj\u0105tek z dokumentu \u201eKryteria produkcji dla Demeter, rolnictwa biodynamicznego\u00ae i pokrewnych chronionych znak\u00f3w handlowych\u201d http:\/\/www.demeter.org.pl\/downloads\/Kryteria_Produkcji_Demeter_2009.pdf<\/a><\/p><\/blockquote>\n

\u2013 Je\u015bli kto\u015b faktycznie nie mia\u0142by wyboru i musia\u0142 je\u015b\u0107 produkty pochodzenia zwierz\u0119cego \u2013 m\u00f3wi Kasia \u2013 takiej osobie powiedzia\u0142abym, \u017ceby jad\u0142a tyle, ile musi. Jestem jednak przekonana, \u017ce prawie ka\u017cdy mo\u017ce skomponowa\u0107 jad\u0142ospis w taki spos\u00f3b, aby wykluczy\u0107 produkty pochodzenia zwierz\u0119cego (o czym ni\u017cej).<\/p>\n

Dobre \u017cycie, dobra \u015bmier\u0107, dobra we\u0142na?<\/b><\/p>\n

Znam bardzo dobrze pewne gospodarstwo pod Warszaw\u0105, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 owce i kozy dlatego, \u017ce ich w\u0142a\u015bcicielka kocha zwierz\u0119ta. Kilka dni temu spyta\u0142am j\u0105 o to, co my\u015bli o ograniczeniach zwi\u0105zanych z weganizmem i czy strzy\u017ce swoje owce?<\/p>\n

\u2013 Nasze kozy i owce \u017cyj\u0105 po to, \u017ceby \u017cy\u0107, umr\u0105, kiedy nadejdzie ich pora \u2013 odpowiedzia\u0142a. \u2013 Strzy\u017cemy je i doimy \u2013 we\u0142n\u0119 gr\u0119pluje moja mama, a mleko pojawi\u0142o si\u0119 samo, kiedy bezdzietna koza pozazdro\u015bci\u0142a kole\u017cankom-matkom i sama nape\u0142ni\u0142a wymiona \u2013 bez dojenia mog\u0142aby zachorowa\u0107. Nie czuj\u0119, \u017ce wykorzystuj\u0119 moje zwierz\u0119ta, mieszkaj\u0105 z nami prawie jak domowi pupile. Wychodz\u0105 na powietrze, pas\u0105 si\u0119 na \u0142\u0105kach, nikt ich nie zamierza zje\u015b\u0107.<\/p>\n

Takie podej\u015bcie mo\u017cna by uzna\u0107 za dwuznaczne: owce i kozy s\u0105 hodowane (i rozmna\u017cane) dla kaprysu cz\u0142owieka. Ale czy w og\u00f3le trzymanie zwierz\u0105t w domu nie jest kaprysem? Nie ka\u017cdy w\u0142a\u015bciciel psa czy kota bierze zwierzaka ze schroniska (zgadzam si\u0119, \u017ce powinien). Gdzie przebiega granica w dawaniu azylu i dobrego \u017cycia zwierz\u0119tom hodowlanym, gdzie zaczyna si\u0119 egoistyczne spe\u0142nianie zachcianek o w\u0142asnej zagrodzie? Czy Karen Duve, trzymaj\u0105ca w obej\u015bciu konie, mu\u0142y czy kury, post\u0119powa\u0142a \u017ale?<\/p>\n

\"216\"<\/a><\/p>\n

Weganizm a sprawa polska <\/b><\/p>\n

Kasia Biernacka widzi coraz wi\u0119ksze zainteresowanie weganizmem, rozumianym jako osobiste odst\u0105pienie od wykorzystywania zwierz\u0105t. \u2013 Jest du\u017cy post\u0119p, du\u017ce zainteresowanie, mo\u017ce nawet jaka\u015b moda\u2026 Na \u015bwiecie pojawia si\u0119 coraz wi\u0119cej organizacji dzia\u0142aj\u0105cych na rzecz weganizmu, coraz wi\u0119cej lokali gastronomicznych , produkt\u00f3w\u2026 W Polsce liczba samych wegan to pewnie oko\u0142o 1%, ale temat staje si\u0119 coraz bardziej popularny. Nasze akcje \u201eWeganizm \u2013 spr\u00f3bujesz?\u201d czy Tydzie\u0144 weganizmu maj\u0105 co roku wi\u0119ksze grono odbiorc\u00f3w. Niestety, wci\u0105\u017c jest ma\u0142o publikacji na ten temat w j\u0119zyku polskim. Podczas Tygodnia Weganizmu go\u015bcimy m.in. Ma\u0142gorzat\u0119 Desmond, chyba najbardziej znan\u0105 polsk\u0105 dietetyczk\u0119, kt\u00f3ra wspiera osoby niejedz\u0105ce produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych.<\/p>\n

Nie jedz, je\u015bli nie musisz<\/b><\/p>\n

Znana ameryka\u0144ska dietetyczka Virginia Messina (tu wywiad z ni\u0105: http:\/\/empatia.pl\/str.php?dz=118&id=816&str=6<\/a>) twierdzi, \u017ce nie ma \u017cadnych przeciwwskaza\u0144, aby stosowa\u0107 diet\u0119 ro\u015blinn\u0105. Nawet w ci\u0105\u017cy i w okresie laktacji (Messina napisa\u0142a specjaln\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 dla weganek, gdzie udziela konkretnych rad dietetycznych, tu fragmenty po polsku: http:\/\/www.weganizm.info\/zwierzece-matki-virginia-messina\/<\/a>, tu mo\u017cna kupi\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119: http:\/\/wegarnia.pl\/sport-i-zdrowie\/109-vegan-for-her-virginia-messina.html<\/a>).<\/p>\n

Tak jak wyobra\u017cam sobie zrezygnowanie z ubra\u0144, kt\u00f3re zosta\u0142y uszyte kosztem \u017cycia zwierz\u0105t (s\u0105 ju\u017c wega\u0144skie martensy!), i nie chc\u0119 my\u0107 si\u0119 myd\u0142em, kt\u00f3re zawiera sodium tallowate (t\u0142uszcz zwierz\u0119cy), tak do wielu kwestii musz\u0119 jeszcze dojrze\u0107. Dochodz\u0119 do podobnego wniosku, co Karen Duve w \u201eJe\u015b\u0107 przyzwoicie\u201d: ograniczenie konsumpcji produkt\u00f3w odzwierz\u0119cych jest ju\u017c krokiem w dobr\u0105 stron\u0119. Duve mia\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci: ubrania ze sk\u00f3ry ekologicznej s\u0105 wykonane z tworzyw sztucznych, prawdopodobnie ropopochodnych. Gdzie tu ekologia? Kasia Biernacka przywo\u0142uje jednak raport (Assessing the Environmental Impacts of Consumption and Production UNEP, 2010), kt\u00f3ry m\u00f3wi wyra\u017anie, \u017ce nic \u2013 \u017cadna produkcja oparta na wydobyciu ropy naftowej \u2013 nie zanieczyszcza tak naszej planety, jak masowa hodowla zwierz\u0105t oraz uprawa p\u00f3l pod pasz\u0119. \u2013 Nie powinni\u015bmy te\u017c my\u015ble\u0107 o sk\u00f3rach jako o produkcie ubocznym pozyskiwania mi\u0119sa \u2013 m\u00f3wi Kasia. \u2013 To jest dodatkowy zysk dla hodowc\u00f3w, kt\u00f3ry tylko wzmacnia ca\u0142y przemys\u0142.<\/p>\n

Mo\u017ce niekt\u00f3rzy nazw\u0105 mnie hipokrytk\u0105, bo przek\u0142adam swoje upodobania kulinarne i wygod\u0119 nad niedok\u0142adanie do krwawego interesu. Mimo wszystko dzi\u015b by\u0142oby naszej rodzinie zbyt trudno, gdy mamy restrykcyjne ograniczenia z powod\u00f3w zdrowotnych. To jest jednak temat, kt\u00f3ry jest ci\u0105gle obecny w mojej g\u0142owie i kto wie, jak\u0105 \u015bcie\u017ck\u0105 kulinarn\u0105 w ko\u0144cu p\u00f3jdziemy\u2026<\/p>\n

Do samodzielnej lektury:<\/b><\/p>\n

Szowinizm gatunkowy \u2013 http:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Szowinizm_gatunkowy<\/a><\/p>\n

Materia\u0142y dla rodzic\u00f3w ma\u0142ych wegan (zalecenia dietetyczne, po polsku) \u2013 http:\/\/empatia.pl\/zdrowie\/?dz=118&id=816<\/a><\/p>\n

Stowarzyszenie Otwarte Klatki \u2013 http:\/\/www.otwarteklatki.pl\/<\/a><\/p>\n

Koalicja na Rzecz Zakazu Hodowli Zwierz\u0105t Futerkowych w Polsce \u2013 http:\/\/antyfutro.pl\/<\/a><\/p>\n

Cyrk bez zwierz\u0105t –\u00a0http:\/\/cyrkbezzwierzat.wordpress.com\/<\/a><\/p>\n

Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z zasob\u00f3w Stowarzyszenia Empatia<\/em><\/p>\n

http:\/\/empatia.pl\/<\/a><\/p>\n

https:\/\/www.facebook.com\/EmpatiaPL<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odk\u0105d przeczyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJe\u015b\u0107 przyzwoicie\u201d Karen Duve, moje wyobra\u017cenie o istnieniu \u015bwiata szcz\u0119\u015bliwych kur\/kr\u00f3w leg\u0142o w gruzach. Autorka bra\u0142a udzia\u0142 w akcjach uwalniania drobiu z…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1816,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1786,2,72],"tags":[305,298,190,306,73,296],"class_list":["post-1814","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum","category-slowo-od-autora","category-wywiady","tag-empatia","tag-hodowla-przemyslowa","tag-mieso","tag-otwarte-klatki","tag-rozmowy","tag-weganizm"],"yoast_head":"\nPytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Odk\u0105d przeczyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJe\u015b\u0107 przyzwoicie\u201d Karen Duve, moje wyobra\u017cenie o istnieniu \u015bwiata szcz\u0119\u015bliwych kur\/kr\u00f3w leg\u0142o w gruzach. Autorka bra\u0142a udzia\u0142 w akcjach uwalniania drobiu z…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"organiczni.eu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-01-05T16:47:57+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-09T14:40:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2303\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1063\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"joanna\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"joanna\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\"},\"author\":{\"name\":\"joanna\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\"},\"headline\":\"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105\",\"datePublished\":\"2014-01-05T16:47:57+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:40:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\"},\"wordCount\":2336,\"commentCount\":2,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg\",\"keywords\":[\"empatia\",\"hodowla przemys\u0142owa\",\"mi\u0119so\",\"otwarte klatki\",\"rozmowy\",\"weganizm\"],\"articleSection\":[\"archiwum\",\"s\u0142owo od autora\",\"wywiady\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\",\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\",\"name\":\"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg\",\"datePublished\":\"2014-01-05T16:47:57+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-09T14:40:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg\",\"width\":2303,\"height\":1063},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website\",\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"description\":\"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization\",\"name\":\"organiczni.eu\",\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png\",\"width\":1398,\"height\":300,\"caption\":\"organiczni.eu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73\",\"name\":\"joanna\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6ef65c3b2f7c81d0cc78a37df3b5dce0?s=96&d=identicon&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6ef65c3b2f7c81d0cc78a37df3b5dce0?s=96&d=identicon&r=g\",\"caption\":\"joanna\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/organiczni.baranowscy.eu\"],\"url\":\"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu","og_description":"Odk\u0105d przeczyta\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eJe\u015b\u0107 przyzwoicie\u201d Karen Duve, moje wyobra\u017cenie o istnieniu \u015bwiata szcz\u0119\u015bliwych kur\/kr\u00f3w leg\u0142o w gruzach. Autorka bra\u0142a udzia\u0142 w akcjach uwalniania drobiu z…","og_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/","og_site_name":"organiczni.eu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","article_published_time":"2014-01-05T16:47:57+00:00","article_modified_time":"2022-10-09T14:40:00+00:00","og_image":[{"width":2303,"height":1063,"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"joanna","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"joanna","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/"},"author":{"name":"joanna","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73"},"headline":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105","datePublished":"2014-01-05T16:47:57+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:40:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/"},"wordCount":2336,"commentCount":2,"publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","keywords":["empatia","hodowla przemys\u0142owa","mi\u0119so","otwarte klatki","rozmowy","weganizm"],"articleSection":["archiwum","s\u0142owo od autora","wywiady"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/","name":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105 - organiczni.eu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","datePublished":"2014-01-05T16:47:57+00:00","dateModified":"2022-10-09T14:40:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#primaryimage","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","width":2303,"height":1063},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/pytania-o-weganizm-rozmowa-z-katarzyna-biernacka\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pytania o weganizm: rozmowa z Katarzyn\u0105 Biernack\u0105"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#website","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","name":"organiczni.eu","description":"Najbardziej wszechstronny blog ekologiczny","publisher":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#organization","name":"organiczni.eu","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","contentUrl":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/logo_duze.png","width":1398,"height":300,"caption":"organiczni.eu"},"image":{"@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/organiczni\/","https:\/\/www.instagram.com\/organiczni.eu\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/741d5f1f3fd2833c5ca2ffdaaa93dc73","name":"joanna","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6ef65c3b2f7c81d0cc78a37df3b5dce0?s=96&d=identicon&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/6ef65c3b2f7c81d0cc78a37df3b5dce0?s=96&d=identicon&r=g","caption":"joanna"},"sameAs":["https:\/\/organiczni.baranowscy.eu"],"url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/author\/admin\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2014\/01\/171.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1814"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12872,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1814\/revisions\/12872"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1816"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}