{"id":13678,"date":"2024-07-14T17:37:57","date_gmt":"2024-07-14T15:37:57","guid":{"rendered":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/?p=13678"},"modified":"2024-07-15T07:54:08","modified_gmt":"2024-07-15T05:54:08","slug":"dlaczego-w-nowicy-stoi-ogromna-rzezba-lyzki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/baranowscy.eu\/wordpress\/dlaczego-w-nowicy-stoi-ogromna-rzezba-lyzki\/","title":{"rendered":"Dlaczego w Nowicy stoi ogromna rze\u017aba \u0142y\u017cki?"},"content":{"rendered":"

Rze\u017aba \u0142y\u017cki w Nowicy, maj\u0105ca ponad 2,5 m, to jeden z punkt\u00f3w charakterystycznych tej wsi w Beskidzie Niskim. My\u015bl\u0119, \u017ce dzi\u0119ki tej oryginalnej formie upami\u0119tnienia lokalnego rzemios\u0142a wszyscy odwiedzaj\u0105cy Nowic\u0119 \u0142atwo skojarz\u0105, czym od zarania zajmowali si\u0119 mieszka\u0144cy okolic. Je\u015bli b\u0119dziecie przeje\u017cd\u017ca\u0107 przez Beskid Niski, koniecznie obejrzyjcie pomnik-rze\u017ab\u0119 w Nowicy.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Rze\u017aba nie mog\u0142a oczywi\u015bcie powsta\u0107 z innego materia\u0142u ni\u017c drewno, w ko\u0144cu upami\u0119tnia r\u0119kodzie\u0142o wytwarzania drewnianych \u0142y\u017cek. Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce w Nowicy pojawi\u0142a si\u0119 wielka na 2,5 metra drewniana \u0142y\u017cka?<\/p>\n

\u0141y\u017cka, ko\u0142o i pucka<\/h3>\n

Dzi\u0119ki Agacie Patyrze, kt\u00f3ra od kilku lat go\u015bci nas w nowickich Trzech Potokach<\/a>, dosta\u0142am namiary na autork\u0119 pomys\u0142u Natali\u0119 H\u0142adyk<\/strong>.<\/p>\n

\"Drewniana<\/a>
Drewniana rze\u017aba \u0142y\u017cki w Nowicy wykonana przez Zbigniewa Koszyka<\/figcaption><\/figure>\n

Jesieni\u0105 2012 roku w trzech beskidzkich wsiach pojawi\u0142y si\u0119 przeskalowane obiekty upami\u0119tniaj\u0105ce lokalne rzemios\u0142o: w Nowicy by\u0142a to \u0142y\u017cka, w \u0141osiu – ko\u0142o maziarskiego wozu, a w Bartnem ogromna pucka<\/strong>, narz\u0119dzie kamieniarskie. Jak powiedzia\u0142a mi Natalia H\u0142adyk, dzi\u015b, po ponad dekadzie, w oryginalnym miejscu zosta\u0142a tylko \u0142y\u017cka. Pucka i ko\u0142o nie by\u0142y konserwowane ani zabezpieczone, pod wp\u0142ywem warunk\u00f3w atmosferycznych i czasu uleg\u0142y r\u00f3\u017cnego rodzaju uszkodzeniom, zabrano je wi\u0119c do renowacji (obecnie naprawione, s\u0105 na terenie \u0141emkowskiej Watry w Zdyni).<\/p>\n

Przeskalowane obiekty wykona\u0142 Zbigniew Koszyk.<\/p>\n

Dlaczego \u0142y\u017cka?<\/h3>\n

\u0141y\u017ckarstwo nale\u017ca\u0142o do tradycyjnego \u0142emkowskiego rzemios\u0142a<\/strong> – pami\u0119tajmy, \u017ce Nowica le\u017cy na terenach, zamieszka\u0142ych dawniej przez \u0141emk\u00f3w, wysiedlonych po drugiej wojnie w ramach akcji Wis\u0142a – tylko cz\u0119\u015bci rodzin uda\u0142o si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do dawnych dom\u00f3w.<\/p>\n

Za Pa\u0144stwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie przytocz\u0119 tu teori\u0119, \u017ce \u0142emkowscy mieszka\u0144cy tej wsi przej\u0119li rzemios\u0142o od miejscowych rodzin romskich ze szczepu Lingurari.<\/p>\n

Kiedy\u015b wie\u015b s\u0142yn\u0119\u0142a z \u0142y\u017ckarstwa, \u0142y\u017cki wykonywano za pomoc\u0105 tokarek. W muzeum w \u0141osiu mo\u017cna obejrze\u0107 tak\u0105 maszyn\u0119, s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 do toczenia \u0142y\u017cek. W Nowicy wci\u0105\u017c jest kilku aktywnych \u0142y\u017ckarzy – sama co roku wyje\u017cd\u017cam stamt\u0105d z co najmniej jedn\u0105 now\u0105 \u0142y\u017ck\u0105, kt\u00f3rej u\u017cywamy z przyjemno\u015bci\u0105 do gotowania.<\/p>\n

\"Rze\u017aba<\/a>
Rze\u017aba \u0142y\u017cki w Nowicy<\/figcaption><\/figure>\n

Jak znale\u017a\u0107 \u0142y\u017ck\u0119 w Nowicy<\/h3>\n

Rze\u017aba \u0142y\u017cki znajduje si\u0119 na polu obok numeru 23<\/strong>, na prywatnej posesji pana Stefana.<\/p>\n

Do niedawna znajdowa\u0142a si\u0119 na nim tabliczka z napisem:<\/p>\n

Nowica (\u0142em. \u041do\u0432\u0438\u0446\u044f) – dawniej s\u0142yn\u0119\u0142a z tradycyjnego wyrobu drewnianych \u0142y\u017cek. Ostatni \u0142y\u017ckarze nie szcz\u0119dzili si\u0142, tworz\u0105c ten pospolity przedmiot codziennego u\u017cytku, nadaj\u0105c mu indywidualne cechy. Pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tradycyjnymi, prostymi narz\u0119dziami, wprawnymi ruchami, potrafili bardzo szybko zamieni\u0107 kawa\u0142ek drewna w \u0142y\u017ck\u0119, fach przekazywany z ojca na syna doprowadzili do perfekcji.\u00a0<\/i>Po II wojnie \u015bwiatowej drewniane \u0142y\u017cki stopniowo wypar\u0142y metalowe, dzi\u015b s\u0105 najcz\u0119\u015bciej przedmiotami dekoracyjnymi, rzadziej u\u017cytkowymi. <\/i><\/p>\n

Po dawnych tradycjach rzemie\u015blniczych pozosta\u0142y warsztaty, wspomnienia najstarszych \u0142y\u017ckarzy oraz pr\u00f3by reaktywacji tego unikalnego zawodu. <\/i><\/p>\n

Projekt zrealizowany przy wsparciu finansowym Wojew\u00f3dztwa Ma\u0142opolskiego w ramach konkursu ofert z turystyki pn. „Ma\u0142opolska Go\u015bcinna”<\/i>.<\/p>\n

Niedawno \u0142y\u017cka przesz\u0142a odnow\u0119 r\u0119kami artystki Izy z Lasu<\/strong> (mieszkaj\u0105cej w Nowicy). Po renowacji \u0142y\u017cka zyska\u0142a kolorowy wzorek, kt\u00f3rego nie by\u0142o wcze\u015bniej.<\/p>\n

\"Rze\u017aba<\/a>
Rze\u017aba \u0142y\u017cki zosta\u0142a odnowiona i pomalowana<\/figcaption><\/figure>\n

Je\u015bli jeste\u015bcie ciekawi historii regionu (kt\u00f3ra \u0142\u0105czy si\u0119 m.in. z lokalnym wydobyciem ropy naftowej), mo\u017cecie odwiedzi\u0107 Zagrod\u0119 maziarsk\u0105 w \u0141osiu<\/a>.<\/strong><\/p>\n

Dzi\u0119kuj\u0119 Pani Natalii za po\u015bwi\u0119cony czas.<\/p>\n

Jestem pewna, \u017ce wielka \u0142y\u017cka sprawia wiele rado\u015bci turystkom i turystom, odwiedzaj\u0105cym Nowic\u0119. Mam nadziej\u0119, \u017ce obiekt przetrwa kolejne lata.<\/p>\n

Czy podczas Waszych podr\u00f3\u017cy po Polsce spotka\u0142a\u015b\/e\u015b jaki\u015b wyj\u0105tkowy obiekt m\u00f3wi\u0105cy o lokalnej spo\u0142eczno\u015bci? Koniecznie podziel si\u0119 informacj\u0105 w komentarzu!<\/strong><\/p>\n

Info:<\/strong><\/p>\n